Kaplica pw. św. Józefa Robotnika, tzw. Na Wodzie, Ojców
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kaplica pw. św. Józefa Robotnika, tzw. Na Wodzie

Ojców

photo

Interesujący zabytek architektury drewnianej z początku XX w.; relikt dawnej zabudowy uzdrowiskowej w Dolinie Prądnika.

Historia

Dzisiejsza kaplica to przebudowane łazienki pierwotnie łazienki zdrojowe Zakładu Hydropatycznego „Goplana” z ostatniej ćwierci XIX w. Wzniesiono je nad korytem rzeki Prądnik, służyły kuracjuszom do modnych wówczas zabiegów hydroterapii. W 1901 łazienki zastąpiono kaplicą. Według miejscowej tradycji, niezwykłe usytuowanie wiązało się z zakazem wydanym przez cara rosyjskiego Mikołaja II zabraniającym budowy obiektów sakralnych „na ziemi ojcowskiej”, co miało być formą represji za rolę, jaką odegrali mieszkańcy w czasach powstania styczniowego. Aby obejść zarządzenie, wybudowano kaplicę „Na Wodzie”. Inicjatorem budowy był dyrektor zakładu hydropatycznego dr Stanisław Niedzielski. Obecnie własność Ojcowskiego Parku Narodowego.

Opis

Obiekt drewniany wzniesiony w 1901 r. nad nurtem rzeki Prądnik, na betonowych podporach. W pobliżu źródło św. Jana. Prezentuje cechy stylu uzdrowiskowego, łącząc elementy o proweniencji szwajcarskiej, miejscowej i zakopiańskiej. Pod wpływem wzorów i idei Witkiewiczowskich powstało również po 1901 r. wyposażenie wnętrza kaplicy. Jest to przykład swoistego historyzmu, poszukiwania stylu narodowego przez nawiązanie do wzorów sztuki ludowej (zwłaszcza podhalańskiej). Kaplica wraz z wyposażeniem stanowi istotny przykład ilustrujący kierunki działań w rodzącym się z końcem XIX w. uzdrowisku, pełniącym jednocześnie funkcję ośrodka krzepienia ducha narodowego. Budynek ma rzut symetryczny, prostokątny z nałożonym w środku kwadratem. Kaplica ma kształt krzyża długości 11 m, szerokości ok. 5 m. ściany zewnętrzne zbudowane są w tzw. stylu ojcowskim - u góry pasem w kratkę, pośrodku z desek nakładanych dachówkowato, dół zaś z desek "mijanych", tj. układanych pionowo, jedna głębiej, druga na zewnątrz. Kaplicę wieńczy ażurowa sygnaturka, odnowiona w 1996. Wewnątrz znajdują się trzy ołtarze w kształcie szczytów chłopskich chat. W szczycie głównego umieszczono słońce, a pod nim ludowe figurki pięciu świętych. Po bokach widnieją orły - symbol Polski - nad trzema wężami oznaczającymi zaborców. W głównym ołtarzu znajduje się obraz Matki Boskiej Wspomożenia, namalowany w 1901 przez jedną z kuracjuszek uzdrowiska. Z lat 1972-73 pochodzi tabernakulum, drewniany świecznik oraz krata zewnętrzna powtarzająca ozdobny relief z drzwi wejściowych. Ołtarz soborowy z przedstawieniem stylizowanych kwiatów pochodzi z 1983.

Zabytek dostępny w niedziele i święta między nabożeństwami.

Oprac.Roman Marcinek, OT NID w Krakowie, 26.10.2014 r.

Bibliografia

  • Album Ojcowa, ok. 1931-39.
  • Bąkowski K., Przewodnik po okolicach Krakowa, Kraków 1909.
  • Chrzanowski T., Kornecki M., Sztuka Ziemi Krakowskiej, Kraków 1982.
  • Dolina Prądnika, Pieskowa Skała, Kraków, Ojców, 1907, s. 30 i 2 mapki.
  • Hermanowicz H., Dolina Prądnika, Kraków 1969.
  • Kaplica przy zakładzie leczniczym w Ojcowie, Wędrowiec, Warszawa 1902, nr 22, s. 424-425.
  • Kornecki M., Sztuka sakralna. Natura i kultura w krajobrazie Jury, Kraków 1993.
  • Kozłowski S., Ojców jako uzdrowisko podgórskie, Kraków 1907.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1901 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Ojców
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. krakowski, gmina Skała - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy