Budynek bramny przy kościele filialnym pw. Św. Mikołaja, Nowy Waliszów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Budynek bramny przy kościele filialnym pw. Św. Mikołaja

Nowy Waliszów

photo

Budynek bramny o wartościach historycznych jako istotny, integralny element urządzenia cmentarza przy kościele w Nowym Waliszowie oraz o wartościach naukowych jako jeden z niewielu na Ziemi Kłodzkiej wieżowych budynków bramnych.

Historia

Budynki bramne zachowane przy kościołach na Ziemi Kłodzkiej znane z lat około 1658-1800. Rozwiązywane w trojaki sposób. To niewielkie budynki z mniej lub bardziej okazałymi fasadami, jak np. późnogotycki budynek bramny przy kościele w Starej Łomnicy przebudowany w końcu XVII w. czy budynki bramne w linii muru inkastelowanego cmentarza w Gorzanowie (1658). Najczęściej stosowany na Ziemi Kłodzkiej drugi typ budynku bramnego, jednokondygnacjowego, z przejazdem bramnym i z towarzyszącą lokalnością, mieszkaniem kościelnego, kostnicą lub kaplicą. I trzeci typ budynku bramnego, rzadszy, wieżowy. Na Ziemi Kłodzkiej cztery takie budynki bramne: przy kościołach w Szalejowie Górnym, Jaszkowej Górnej, Nowym Waliszowie i w Raszkowie, ten ostatni służący także jako dzwonnica. Wieżowy budynek bramny przy kościele filialnym w Nowym Waliszowie zbudowany w 1723 r. w pd. odcinku muru cmentarnego. W przyziemiu założony przejazd, na piętrze — sklepiona izba, zapewne mieszkalna, przeznaczona może dla kościelnego. Dzięki swej bryle budynek bramny nie tylko okazalszą oprawą głównego wejścia na cmentarz, ale też — pewnego rodzaju zastępnikiem wieży kościelnej. Może pierwotnie zwieńczony hełmem. Obecnie utrzymany w bardzo prostych formach będących wynikiem przebudów w XIX w. i w 1 poł. XX stulecia. Cechy baroku widoczne w formach wykroju łuków otworów i w formach sklepienia kolebkowego z lunetami.

Opis

Budynek bramny wzniesiony w pd. odcinku muru cmentarnego. Murowany z kamienia, tynkowany, na planie kwadratu dwukondygnacjowy, nakryty dachem namiotowym. Elewacje jednoosiowe. Elewacja frontowa, pd. i tylna pn. z bramami w przyziemiu zamkniętymi łukiem pełnym. Prostokątne okna otwory w partii piętra bez obramień. W elewacji frontowej i częściowo w bocznych nad przyziemiem pasowy gzyms. Budynek w całości zwieńczony gzymsem koronującym. W elewacji bocznej, wschodniej, przebity na poziomie piętra prostokątny otwór wejściowy poprzedzonym kamiennymi, jednobiegowymi schodami wzdłuż muru cmentarnego. Przejazd bramny i izba na piętrze nakryte sklepieniami kolebkowymi z lunetami.

Zabytek dostępny przez cały rok.

oprac. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 29-12-2015 r.

Bibliografia

  • Patzak B., Kultur- und Kunstgeschichtliche Streifzuge in Kreise Habelschwerdt, “Die Grafschaft Glatz“, 28, 1933.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek bramny
  • Chronologia: 1723 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Nowy Waliszów
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. kłodzki, gmina Bystrzyca Kłodzka - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy