Miejskie mury obronne, Nowe Miasto Lubawskie
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Element zespołu staromiejskiego, przykład gotyckiej architektury obronnej zachowanej w czytelnym obwodzie. Najcenniejszym elementem nowomiejskich fortyfikacji są dwie w pełni zachowane, gotyckie baszty bramne: Lubawska i Brodnicka.

Historia

Pierścień miejskich fortyfikacji Nowego Miasta Lubawskiego wzniesiony został w pierwszej połowie XIV wieku. Pierwotnie, miasto otoczone było prowizorycznymi umocnieniami drewniano-ziemnymi. Kolejnym etapem było zabezpieczenie wjazdów do miasta poprzez wybudowanie murowanych bram. Murowane fortyfikacje zaczęto wznosić ok. 1330 r. Linia murów obronnych wytyczona została po obwodzie zbliżonym kształtem do trapezu. Górne - licowe partie murów wzniesione zostały z cegły, natomiast partie fundamentowe - z powszechnie dostępnych granitowych kamieni polnych. W drugiej połowie XIV w. nastąpiła ich rozbudowa. W miejscu znacznie niższych bram wjazdowych powstały trzy wysokie: od strony północnej, u wylotu ulicy Kazimierza Wielkiego - Bratiańska, od północno-zachodniej - Lubawska zwana również Łąkowską i od strony południowo-zachodniej - Brodnicka zwana też Kurzętnicką. Dla wzmocnienia obronności, w główny ciąg fortyfikacji wbudowano 21 otwartych od strony miasta, prostokątnych baszty zwanych łupinowymi. W XIX w. niektóre z nich zostały adaptowane na domy mieszkalne, z których znaczna część przetrwała do dziś. W trzech narożnikach murów obronnych wzniesiono baszty okrągłe, w czwartym - kwadratową zachowaną w formie budynku mieszkalnego. Zewnętrzne uzupełnienie nowomiejskich obwarowań stanowiła podwójna fosa zasilana wodą z Drwęcy oraz wał ziemny - oba elementy już dziś nieczytelne. W XVII w. fortyfikacje uległy częściowemu zniszczeniu, chociaż jeszcze podczas wojen szwedzkich skutecznie powstrzymywały ataki wroga. Fakt ten został zadokumentowany w formie fresku namalowanego w 1638 r. na ścianie gotyckiego kościoła p.w. św. Tomasza. Całkowity upadek znaczenia murów miejskich Nowego Miasta Lubawskiego nastąpił w XIX w., a cegła i kamień z nich pozyskane stanowiły źródło budulca do wznoszenia domów przy ulicy Okólnej. W latach 30-tych XX w. w obu zachowanych basztach bramnych przebite zostały przejścia dla pieszych, a w latach 50-tych pomieszczenia Baszty Brodnickiej zostały adaptowane na siedzibą Muzeum Ziemi Lubawskiej.

Opis

Najbardziej czytelne fragmenty miejskich fortyfikacji znajdują się w części południowej miasta, na zachód od Baszty Brodnickiej; wzdłuż ulicy Okólnej oraz w części północno-wschodniej w pobliżu gotyckiego kościoła parafialnego p.w. św. Tomasza, gdzie zachowały się również relikty narożnej baszty okrągłej. Na bocznych ścianach obu baszt bramnych: Brodnickiej i Lubawskiej widoczne są ślady po dawnych przejściach na mury, dzięki którym można odtworzyć ich pierwotną wysokość, która wynosiła od 4 do 5 metrów.

Zabytek dostępny.

Oprac. Adam Mackiewicz, 6.12.2014 r.

 

Bibliografia

  • Wojciechowski M.(red.), Nowe Miasto Lubawskie zarys dziejów, Nowe Miasto Lubawskie 1992, s. 37
  • Witkowski Z. (red.), Nowe Miasto Lubawskie, z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn 1963,
  • s. 193-200
  • [b. aut.] Nowe Miasto Lubawskie - magiczne spotkanie z historią, Urząd Miejski w Nowym Mieście Lubawskim 2011

Informacje ogólne

  • Rodzaj: mur obronny
  • Chronologia: 1330
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Nowe Miasto Lubawskie
  • Lokalizacja: woj. warmińsko-mazurskie, pow. nowomiejski, gmina Nowe Miasto Lubawskie (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy