Willa Pod Matką Boską, ob. kawiarnia, restauracja, pensjonat, Nałęczów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Willa Pod Matką Boską, ob. kawiarnia, restauracja, pensjonat

Nałęczów

photo

Willa „Pod Matką Boską” była i jest jedną z najatrakcyjniejszych wśród tego typu obiektów w Nałęczowie. Należy do grupy willi w tzw. stylu włoskim, powstałych na terenie uzdrowiska pod koniec XIX w. oraz na pocz. XX w. Zachowana jest w pełni jej oryginalna bryła z detalem architektonicznym oraz zasadniczy układ wnętrza z częścią wystroju. Mimo bardzo złego stanu elewacji obiekt nadal posiada wysokie walory artystyczne, historyczne i naukowe, stanowiące o jego wartości jako zabytku architektury. Odgrywa niezwykle istotną rolę w układzie przestrzennym Nałęczowa i krajobrazie kulturowym Al. Lipowej - głównej ulicy miasta.

Historia

Willa została wzniesiona pod koniec XIX w. (prawdopodobnie w latach 1897 - 1900) przez Edmunda Raciborskiego, ówczesnego właściciela dużej posesji (następnie wtórnie podzielonej) przy Al. Lipowej. Budowla należy do grupy willi w tzw. stylu włoskim, które pojawiły się w drugiej fazie rozwoju uzdrowiska nałęczowskiego w latach 1900-1914 (pierwsza rozpoczęła się w 1880 r.). Obiekt był kolejno własnością rodzin: Raciborskich, Bielskich, Mochlińskich, Bartosiewiczów. Na przestrzeni lat w willi mieszkało wielu znakomitych gości m.in.: Bolesław Prus, który przebywał tu w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku oraz Tadeusz Steich w latach 70.i 80. XX w., co zostało upamiętnione zamieszczeniem tablic pamiątkowych na elewacjach budynku. W 1958 r. nieruchomość nabyła Ewelina Bartosiewicz, która założyła tu pensjonat a następnie kawiarnię oraz restaurację, znaną do dziś szeroko pod nazwą „Ewelina”. Miejsce to słynie także jako galeria malarstwa twórców lubelskich, nałęczowskich i kazimierskich. Obecnym właścicielem obiektu jest p. Jacek Bartosiewicz.

Opis

Willa usytuowana jest w głębi ogrodzonej działki, po pd. stronie Al. Lipowej. Budynek wzniesiony z kamienia wapiennego oraz cegły, założony na planie zbliżonym do litery „H”, piętrowy, o urozmaiconej bryle, z asymetrycznie usytuowaną wieżą w pd. - wsch. narożu. Nakryty łamanymi dachami osłoniętymi ściankami attykowymi artykułowanymi pilastrami, od frontu dodatkowo z górującym szczytem z okulusem. Od wsch. w połaci dachowej lukarny o obramieniach w formie półokrągło zakończonych frontoników. Elewacje zakomponowane na wysokim cokole zaakcentowanym gzymsem cokołowym, poszczególne kondygnacje wyodrębnione gzymsami kordonowymi, zwieńczone wydatnym gzymsem koronującym. Otwory okienne prostokątne - część w profilowanych opaskach, dwa frontowe zwieńczone trójkątnymi przyczółkami (w jednym z nich tondo z płaskorzeźbą Matki Boskiej z Dzieciątkiem). W elewacji frontowej (pn.) drewniana, przeszklona weranda z dekoracją laubzegową. Elewacja tylna (pd.) z wieżą od wsch. i cofniętym tarasem na osi środkowej. W obu elewacjach balkony o żeliwnych ozdobnych balustradach. W elewacji zach. taras będący pozostałością po dawnej werandzie. Układ pomieszczeń trójtraktowy, w części środkowej dwutraktowy z hallem. Część wnętrz zaadaptowana na potrzeby pensjonatu, kawiarni i restauracji. W niektórych pomieszczeniach zachowane elementy wystroju: parkiety, stylizowane rozety zdobiące płaskie sufity, piec kaflowy zwieńczony nastawą z alegorycznymi popiersiami.

Własność prywatna. Obiekt dostępny przez cały rok.

Oprac. Anna Sikora-Terlecka, OT NID w Lublinie, 02.07.2014 r.

 

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa willi „Pod Matką Boską”,opr. A. Sikora - Terlecka, B. Stanek-Lebioda, Lublin 1998 r., mps. Archiwum WUOZ w Lublinie.
  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa oficyny w zespole willi „Pod Matką Boską”, opr. A. Sikora - Terlecka, M. Osmulska - Paprota, Lublin 2008 r., mps. Archiwum WUOZ w Lublinie.
  • Majewski K., Nałęczów Zdrój. Katalog obiektów zabytkowych. Kazimierz Dolny nad Wisłą 1977, Archiwum WUOZ Lublin, sygn. 6177
  • Nałęczów i jego okolice. Przewodnik informacyjny dla leczących się i lekarzy, wg. K. Chełchowskiego, A. Puławskiego, K. Sacewicza, Warszawa 1897, Archiwum WUOZ Lublin, sygn. 356
  • Tarka M., Dzieje Nałęczowa, Nałęczów 1989, Archiwum WUOZ Lublin, sygn. 3037

Informacje ogólne

  • Rodzaj: willa
  • Chronologia: koniec XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Nałęczów
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. puławski, gmina Nałęczów - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy