Cerkiew prawosławna pw. Narodzenia NMP, Mielnik
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Cerkiew prawosławna pw. Narodzenia NMP

Mielnik

photo

Jedna z niewielu cerkwi w woj. podlaskim zbudowana w stylu klasycystycznym. Pomimo przebudów zachowała oryginalny wystrój wnętrza i podziały architektoniczne elewacji. Jest też materialnym świadectwem burzliwych dziejów religijnych tych ziem: zbudowana jako unicka, przejęta na cerkiew prawosławną i przebudowana w stylu rusko-bizantyńskim.

Historia

Cerkiew prawosławna pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Mielniku wzmiankowana była już w 1551 r. i była to świątynia drewniana. Co najmniej od 1646 r. stała się cerkwią unicką. Drewniane świątynie płonęły w 1614 r. i w 1656 roku. Obecny murowany obiekt został wzniesiony w latach 1821-1823 jako klasycystyczny. W 1839 r. po kasacie unii cerkiew stała się prawosławną. W latach 1907-1910 przebudowano ją w stylu rusko-bizantyńskim, dobudowano przedsionek z wieżą i kruchtę oraz pięć pozornych cebulastych kopułek nad prezbiterium. Remont przeprowadzony w 1985 r. zatarł cechy stylowe korpusu poprzez jednolite otynkowanie (pierwotnie elewacje z łamanego kamienia polnego, o ramowych podziałach tynkowych z pseudopilastrami).

Opis

Cerkiew usytuowana jest w zachodniej części miasta po poudniowej stronie ul. Brzeskiej na wzgórzu w pobliżu Góry Zamkowej na zachód od ul. Cerkiewnej. Orientowana, klasycystyczna z przęsłem zachodnim w stylu rusko-bizantyńskim. Obiekt na rzucie prostokąta z zamkniętą trójbocznie częścią ołtarzową nie wyodrębnioną w bryle. Od zachodu nieco węższa cześć przedsionkowa z wtopioną weń wieżą oraz prostokątną kruchtą. Fasada trzyprzęsłowa z wieżą w partii dolnej kwadratową, ozdobioną fryzem arkadowym, w górnej partii ośmioboczną z trójkątnymi szczycikami i czteroma półkoliście zamkniętymi przeźroczami. Wieża zwieńczona ostrosłupowym, ośmiobocznym hełmem. Na osi fasady kruchta z uskokowym portalem, zamkniętym półkoliście. Nad częścią środkową korpusu głównego pięć wieżyczek nakrytych cebulastymi kopułkami. Cerkiew murowana z kamienia polnego i cegły, tynkowana, kryta blachą. Okna rozglifione zamknięte odcinkowo, w przedsionku wąskie prostokątne w zachodniej ścianie wieży para kolistych. Wnętrze podzielone na nawy drewnianymi kolumnami w porządku toskańskim. Szeroka nawa główna nakryta pozorną kolebką, w bocznych oraz w części ołtarzowej płaski strop, w przedsionku i kruchcie sufity. Wewnątrz znajduje się czczona przez wiernych, uznana za cudowną ikona Matki Bożej Orantki datowana na przełom XVIII i XIX w.

Obiekt dostępny dla zwiedzających poza godzinami nabożeństw.

Oprac. Grzegorz Ryżewski, OT NID w Białymstoku, 28.10.2014 r.

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. XII: Województwo białostockie z. 1: Siemiatycze, Drohiczyn i okolice oprac. Kałamajska-Saeed M., Warszawa 1996, s. 36-37.
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Cerkiew_Narodzenia_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszej_Maryi_Panny_w_Mielniku
  • Sosna G., Święte miejsca i cudowne ikony, Białystok 2001, s. 202-206.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: 1821-1823
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Mielnik
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. siemiatycki, gmina Mielnik
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy