Sanktuarium Matki Bożej Przyczyny naszej Radości Maria Śnieżna na górze Iglicznej, Międzygórze
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Sanktuarium Matki Bożej Przyczyny naszej Radości Maria Śnieżna na górze Iglicznej

Międzygórze

photo

Kościół pielgrzymkowy na górze Iglicznej ma znaczące wartości historyczne i kulturowe jako jeden z kilku zachowanych na Dolnym Śląsku budynków sakralnych w lokalnych ośrodkach pielgrzymkowych położonych w górach lub na wzniesieniach. Kościół ma wraz ze szczególnie bogatym wystrojem i wyposażeniem wnętrza także wartości artystyczne. Ponadto jest przestrzennie wyeksponowany i malowniczo zaznacza się na stoku Iglicznej.

Historia

Początki obecnego sanktuarium maryjnego związane są z austriackim sanktuarium Mariazell, Z jednej z pielgrzymek do Mariazell przywieziona została w 1750 r. kopia cudownej figury Matki Boskiej, umieszczona na drzewie na stoku Iglicznej, a w r. 1776 — w drewnianej kaplicy. Tu wykształcił się ośrodek pielgrzymkowy, który szybko znalazł się w szeregu kłodzkich sanktuariów w Bardzie, w Wambierzycach i w Nowej Wsi. Murowaną kaplicę wzniósł w latach 1781-1782 międzyleski budowniczy Andreas Jäger, może wg swego projektu. Prace ciesielskie wykonał Joseph Knietig z Wilkanowa. Kaplicę zbudowano w układzie centralno-podłużnym jako miniaturę kościoła z silnie skróconą nawą, której wysokie wnętrze sprawiało wrażenie wnętrza centralnego. W 1784 r. realizując zapewne pierwotny projekt zbudowano wieżę. Wbudowano ją w korpus kaplicy i włączono w murowaną konstrukcję chóru muzycznego, może na wzór rozwiązań z kościołów w → Wilkanowie, → Roztokach, → Różance i → Boboszowie. W efekcie późnobarokowa kaplica otrzymała nietypowy układ przestrzenny, rzadsze w regionie ujęcie fasady i rozwiązanie chóru muzycznego. Pozostałe rozwiązania formalne były już typowe dla tradycjonalistycznego nurtu późnego baroku końca XVIII w. na Ziemi Kłodzkiej. Były to: półkoliste zamknięcie prezbiterium, bardzo oszczędna artykulacja, listwowe obramienia, struktura portalu z przewiązkami i kluczem oraz stropy z fasetami. W 1823 r. kościół obudowano utylitarnie rozwiązanym obejściem powtarzającym zarys nawy, nakrytym drewnianym sklepieniem pozornym. W pn.-zach. ramieniu tego obejścia umieszczono nowy, późnobarokowy portal kaplicy wykonany w tynku, uzupełniony rokokową kamieniarką okazały, ale o dość nieporadnych proporcjach. Kaplica była remontowana m.in. w 1897 r. Wykonano wówczas polichromię jej wnętrza w stylu neobaroku łączonego z neorokokiem, a wybór stylu był typowy dla malarstwa kościelnego Ziemi Kłodzkiej lat ok. 1880-1920. W latach 1905-1913 zamontowano w oknach kaplicy witraże zrealizowane w dworskiej pracowni artystycznej Mayera w Monachium.

Opis

Sanktuarium zlokalizowane pod szczytem Góry Iglicznej (845 m n.p.m.) na zachodnim skraju Masywu Śnieżnika, na pn.-zach. od Międzygórza, w miejscu uznawanym za jeden z lepszych punktów widokowych w Sudetach. Orientowany, z wyodrębnionym prezbiterium na planie półowalu, krótką, pięcioboczną nawę, częściowo w nią wbudowaną czworoboczną wieżą, zakrystią na osi prezbiterium i z niższym obejściem. Korpus kościoła nakryty wysokim dachem, a niewiele wyniesiona ponad jego kalenicę wieża — jednoprześwitowym, ośmiobocznym hełm. Elewacja z podziałem ramowym i gzymsowaniami. W przyziemiu wieży, w obejściu zachowany starszy, kamienny, główny portal kościoła, a na jego osi, w elewacji pn.-zach. ramieniu obejścia portal nowszy z przerwanym naczółek segmentowy z rokokowym kartuszem na tle draperii. Wnętrze prezbiterium rozczłonkowane pilastrami, nakryte półkopułą z lunetami i ozdobione wraz z łukiem tęczowym bogatą polichromią figuralno-dekoracyjną. Program ikonograficzny utworzony z wątków chrystologicznego i maryjnego. W plafonach zawarte symboliczne przedstawienia odnoszące się do misji Chrystusa, a w kartuszach na podłuczu łuku tęczowego — symbolika nawiązująca do wezwań litanii loretańskiej. Ściany nawy rozczłonkowane malowanymi pilastrami i zwieńczone rzeczywistym, profilowanym gzymsem koronującym. W zach. część nawy wbudowany chór muzyczny posadowiony na murowanej konstrukcji, wydzielony pełną drewnianą balustradą z tralkami. Nawa nakryta drewnianym stropem z fasetą i lustrem ozdobionym monogramem MARIA w glorii, otoczonym dekoracją ornamentalną. Symbolika w kartuszach na fasecie stropu nawy oraz na witrażach w oknach obejścia ponownie związana z litanią loretańską. Wyposażenie kościoła złożone z: neobarokowego ołtarza głównego z 1897 r., prospektu organowego z przeł. XIX i XX w., witraży z lat 1905-1913, w stylu historyzmu oraz z rzeźb i obrazów z okresu od końca XVIII w. po pocz. XX w. Ponadto zachowane w kościele obrazy z lat 20. XX w. dokumentujące wygląd sanktuarium w różnych okresach oraz zbiór obrazów wotywnych (w obejściu), drugi taki po zbiorze w sanktuarium wambierzyckim.

Zabytek dostępny przez cały rok.

Oprac. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 27.07.2015 r.

Bibliografia

  • Bach A., Urkundliche Kirchen-Geschichte der Grafschaft Glatz, Breslau 1841.
  • Berger A., Eine Übersicht über die Pfarreien und Kuratien der Grafschaft Glatz betreffend die Zeit von 1841-1946, Kirchlengen, Kreis Herford 1961.
  • Brzezicki S., Nielsen Ch., Grajewski G., Popp D. (red.), Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Wrocław 2006.
  • Guda Obend 1917, kalendarz.
  • Heinke A., Die Grafschaft Glatz, Breslau 1941.
  • Die Grafschaft Glatz. Das Buch des Landes und Volkes von Müller-Rüdelsorf, Breslau 1924,
  • Radecke Ch. von, Wölfelsgrund in alter und neuer Zeit, Habelschwerdt i. Schles. 1926.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 2 poł. XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Międzygórze
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. kłodzki, gmina Bystrzyca Kłodzka - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy