Kościół pw. św. Marii Magdaleny, Łyskornia
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół pw. św. Marii Magdaleny

Łyskornia

photo

Jeden z cenniejszych przykładów późnogotyckiego drewnianego budownictwa sakralnego z terenu województwa łódzkiego. Należy do grupy kościołów wieluńskich, odmiany wielkopolskiej.

Historia

Kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny zbudowany w 1660 r., na miejscu wcześniejszego. Fundatorem świątyni był właściciel wsi - Chryzostom Giżycki, sędzia ziemski wieluński. Parafia istniała już w XV w., proboszcza Łyskorni wymieniono w księdze oficjalatu wieluńskiego 1458 roku. W dokumentach z 1522 r. i 1591 r. wzmiankowany jest kościół św. Marii Magdaleny. W miejscu starego, zniszczonego kościoła powstał nowy w 1660 r., opisany jako: drewniany, kryty gontem, z dzwonnicą. W 1714 r. (1720 r.) wybudowano nową zakrystię oraz wymieniono gont. W 1786 r., dzięki ówczesnemu właścicielowi wsi Gwalbertowi Karśnickiemu, dobudowano kaplice i założono pozorne sklepienie. Od 1891r. Łyskornia należała do parafii Naramice. Zły stan kościoła doprowadził do jego zamknięcia w 1812 r. Ponowne świątynię otwarto 13 września 1824 r. Wznowienie parafii w Łyskorni miało miejsce w dopiero w 1917 r. W 1921 r. kościół wyremontowano i powiększono, przedłużając nawę główną. Wówczas wzniesiono przedsionek przed zakrystią i wykonano nową polichromię.

Opis

Kościół usytuowany jest w zach. części wsi, na lekko wyniesionym terenie, pośrodku cmentarza przykościelnego wygrodzonego drewnianym płotem, orientowany. Późnogotycka świątynia w typie wieluńskim, założona na planie krzyża łacińskiego, składa się z prostokątnej nawy, węższego, prostokątnego prezbiterium zamkniętego trójbocznie, przylegającej do niego od pn. prostokątnej zakrystii, pary kaplic oraz niewielkiej kwadratowej kruchty przy pd. ścianie korpusu. Bryła rozczłonowana, z dominującym korpusem nawowym oraz przylegającym do niego od wsch. węższym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Nawę i prezbiterium nakrywa wspólny, jednokalenicowy dachu dwuspadowy, we wschodniej części prezbiterium przechodzący w wielopołaciowy, z wydatnym okapem wokół prezbiterium wspartym na wysuniętych poza obrys ścian ozdobnie opracowanych belkach wiązarowych i kroksztynach. W kalenicy wznosi się ośmioboczna wieżyczka sygnaturki (2 poł. XVIII w.). Do nawy, na jej styku z prezbiterium, przylega para późniejszych, kaplic trójbocznie zakończonych, nakrytych dachami wielopołaciowymi: pn.-pw. Matki Boskiej Bolesnej (1749-1753) i pd.-pw. św. Wawrzyńca, fundowana przez Jozefa Szembeka, kolatora kościoła (1753-1797). Od północy, pomiędzy prezbiterium a kaplicą niewielka zakrystia (1778 r.), przy pd. ścianie nawy - niska kruchta przykryta dwuspadowym dachem (1921 r.) Kościół drewniany, o konstrukcji mieszanej: prezbiterium, wschodnia część nawy, kaplice wzniesione w konstrukcji zrębowej, w zachodniej części nawy - konstrukcja ryglowa. Posadowiony na ceglanej podmurówce, kryty gontem, szalowany wewnątrz i zewnątrz. Ściany obustronnie wzmocnione lisicami. Elewacje z wyodrębnionym wysokim cokołem oszalowanym deskami w układzie żaluzjowym, rytmizowane są lisicami i otworami okiennymi. Kaplice i kruchtę obiega gzyms wieńczący o profilu ćwierćwałka z uskokami. Do jednoprzestrzennej, wydłużonej nawy otwiera się węższe, trójbocznie zamknięte prezbiterium. Oba te wnętrza nakryte są pozorną kolebką. W kaplicach - stropy płaskie. Przy zach. ściany nawy wznosi się chór muzyczny. Otwór tęczowy wieńczy łuk trójramienny z belką tęczową. Bogato profilowane odcinki gzymsu zachowały się nad łukowo zamkniętymi otworami do kaplic. Ściany z pionowym szalunkiem przyozdobione są polichromią wykonaną ok. 1921 r., z malowanymi iluzjonistycznie motywami architektonicznymi i roślinnymi, z wyobrażeniami Jezusa Miłosiernego i Marii Niepokalanej. Wyposażenie świątyni stanowi zespół XVIII- i XIX-wiecznych ołtarzy barokowo-klasycystycznych.

Obiekt dostępny przez cały rok, zwiedzania wnętrza możliwe po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym z administratorem parafii.

Oprac. Elżbieta Cieślak, 15.12.2014 r.

Bibliografia

  • Katalog kościołów i duchowieństwa Diecezji Częstochowskiej, Częstochowa 1978, s. 498.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. II województwo łódzkie z. 12 Powiat Wieluński, Warszawa 1953, s. 371.
  • Katalog Archidiecezji Częstochowskiej 1993, Częstochowa 1993, s. 463.
  • Karta ewidencyjna kościoła, E. Andrzejewska 2006 r., Archiwum WUOZ w Łodzi - Delegatura w Sieradzu
  • Brykowski R., Ruszczyk G., Inwentarz drewnianej architektury sakralnej w Polsce, Zeszyt 4b kościoły w Wielkopolsce, Warszawa 1993, s. 79-88.
  • Ks. S. Librowski, Repetytorium akt wizytacji kanonicznych dawnej archidiecezji gnieźnieńskiej. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, T. 28-31, Lublin 1974-76, s. 104, 134, 155, 164, 169, 272, 312, 371, 372, 397, 505, 528, 529, 542, 599.
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. T. Sulmierskiego, T. V, Warszawa 1881, s. 862.
  • Ryszard Rosin, Słownik historyczno-geograficzny ziemi wieluńskiej w średniowieczu, Warszawa 1963, s. 111.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XVII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Łyskornia
  • Lokalizacja: woj. łódzkie, pow. wieluński, gmina Biała
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy