Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Liceum Ogólnokształcące im. M. Konopnickiej

Suwałki

photo

Jedna z najstarszych i w okresie międzywojennym najlepszych szkół średnich w ośrodkach powiatowych w Polsce. Autorem projektu budynku szkoły był Antonio Corazzi - wybitny architekt doby klasycyzmu w Polsce pracujący głównie w Warszawie na zamówienie władz rządowych i publicznych. Był projektantem licznych pałaców, gmachów rządowych i Teatru Wielkiego w Warszawie.

Historia

W roku szkolnym 1839/1840 do Suwałk przeniesiono z Sejn Gimnazjum Sejneńskie, które mieściło się w dawnym klasztorze dominikańskim. Rok później kurator Warszawskiego Okręgu Naukowego podniósł szkołę do rangi gimnazjum gubernialnego. Początkowo szkoła mieściła się w prywatnej kamienicy przy ul. Kościuszki. W 1842 r. zakupiono place pod budowę szkoły, której projekt wykonał Antonio Corazzi. Prace budowlane nadzorowane przez L. Jabłońskiego rozpoczęto 29 czerwca 1843 r. wmurowaniem kamienia węgielnego a zakończono dwa lata później. W 1846 r. szkołę wyposażono i oddano do użytku. Gmach składał się z dwukondygnacyjnego budynku frontowego, parterowych skrzydeł ujmujących dziedziniec wewnętrzny, który zamknięto wyższą bryłą kaplicy szkolnej. W głębi działki zbudowano niewielki, parterowy budynek zwany „zbrojownią” lub salą wykładową. W 1905 r. w gimnazjum wybuchł strajk. Gimnazjaliści żądali m. in. polskich nauczycieli i języka polskiego jako wykładowego. W latach 1909-1914 w gimnazjum działało tajne koło niepodległościowe wydające pismo Przedświt. Podczas I wojny światowej gimnazjum ewakuowało się w głąb Rosji. W 1919 r. utworzono gimnazjum koedukacyjne, które podzielono na Gimnazjum Żeńskie im. Marii Konopnickiej i Gimnazjum Męskie im. Karola Brzostowskiego. Podczas II wojny światowej szkoła została zamknięta, a profesorowie aresztowani. Po wojnie wznowiono działalność szkoły średniej, której w 1957 r. nadano imię Marii Konopnickiej. W latach 90. XX w. w gmachu przeprowadzono remont generalny. Obecnie w budynku mieści się I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Konopnickiej.

Opis

Budynek usytuowany w południowej pierzei ul. A. Mickiewicza, naprzeciwko Parku Konstytucji 3 Maja i kościoła pw. Najświętszego Serca Jezusa, w zwartej zabudowie pomiędzy ratuszem a kamienicą.

Klasycystyczna budowla założona na rzucie czworoboku, z wewnętrznym dziedzińcem, złożona z prostokątnego budynku frontowego, dwóch ustawionych prostopadle do niego skrzydeł bocznych i skrzydła południowego z prostokątnym w rzucie budynkiem wysuniętym na południe, ustawionym równolegle do skrzydeł bocznych. Korpus główny i skrzydła boczne z półtoratraktowym układem wnętrza. Budynek frontowy dwukondygnacyjny z wyodrębnionym wyższym ryzalitem środkowym nakrytym osobnym dachem; skrzydła boczne jednokondygnacyjne przykryte dachami dwuspadowymi; budynek od południa jednokondygnacyjny, wywyższony ponad skrzydło południowe, nakryty dachem dwuspadowym; od wschodu dobudowany współczesny niewielki budynek. Murowany z cegły, tynkowany. Elewacja frontowa budynku głównego 15-osiowa, z płytkim 3-osiowym ryzalitem środkowym i dwoma skrajnymi, zwieńczonymi trójkątnymi naczółkami. Kondygnacja dolna i ryzality ozdobnie boniowane. Parter wydzielony gzymsem kordonowym, piętro zamknięte wydatnym, profilowanym gzymsem koronującym, który w partii ryzalitu środkowego wyodrębnia fronton. W przyziemiu na osi środkowej wejście główne; w ryzalitach: przejazd bramny i wejście boczne. Otwory okienne zamknięte półkoliście (parter) i prostokątne w profilowanych opaskach (piętro); okna wielokwaterowe. Pośrodku piętra żeliwny balkon z ażurową balustradą, dostępny przez porte-fenêtre. Okna ryzalitu środkowego z półkolistymi nadokiennikami w bogato profilowanych obramieniach. Przejazd bramny z półkolistym nadświetlem. Pozostałe elewacje gładko tynkowane (oprócz boniowanego fragmentu od południa), zwieńczone gzymsami koronującymi; elewację południową zdobią dwa półkoliste okna umieszczone w szczytach obu części budynku południowego. Wnętrze z żeliwną, ozdobnie opracowaną klatką schodową.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Joanna Kotyńska-Stetkiewicz, 27.01.2016 r.

Bibliografia

  • Czapska A., Architektura XIX w. w Suwałkach, [w:] Studia i materiały do dziejów Suwalszczyzny, Białystok 1965.
  • Piłaszewicz Z., Suwałki. Studium historyczno-urbanistyczne do planu zagospodarowania przestrzennego, Białystok 1979, mps PPKZ w Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa OT w Białymstoku.  
  • Suwałki miasto nad Czarną Hańczą, red. J. Kopciał, Suwałki 2005.
  • http://1lo.suwalki.pl/historia-szkoly/

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: 1843-1845
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Adama Mickiewicza 3, Suwałki
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. Suwałki, gmina Suwałki
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy