Kościół parafialny pw. św. Apostołów Piotra i Pawła oraz dzwonnica, Krzyworzeka
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. św. Apostołów Piotra i Pawła oraz dzwonnica

Krzyworzeka

photo

Obiekty pochodzące z XIII wieku, przykłady wczesnego, prowincjonalnego murowanego budownictwa sakralnego, rzadki przypadek wzniesienia w XIII w. dzwonnicy jako obiektu wolnostojącego.

Historia

Krzyworzeka - jedna z najstarszych miejscowości ziemi wieluńskiej. Kościół zlokalizowany przy drodze z Wielunia do Bolesławca, prostokątna nawa, prezbiterium zakończone prostą ścianą, zakrystia i dzwonnica o rzucie zbliżonym do kwadratu, pochodzą z najwcześniejszej fazy budowy zespołu (1264 r.). Ściana szczytu zachodniego kościoła przemurowana (1775-76), posiada barokowy wystrój. Prezbiterium podwyższone, zapewne jeszcze w okresie średniowiecza, pierwotnie kryte stropem, następnie sklepieniem kolebkowym. Nad prezbiterium, na ścianach podłużnych, relikty polichromii, wykonanych przed budową sklepienia. Na poddaszu okno nawy przesklepione półkoliście o uskokowych ościeżach. Nawa przekryta płaskim stropem drewnianym. Od południa, do bryły pierwotnego kościoła przylegają dwa pomieszczenia nowej zakrystii i kruchty, zbudowane w 1900 r. W tym też czasie przekształcono wystrój wnętrza świątyni. Wewnątrz manierystyczny ołtarz główny przeniesiony w 1900 r. z fary w Kole. Dzwonnica jednofazowa, na planie zbliżonym do kwadratu z czterema niewielkimi otworami okiennymi zwieńczonymi półkolistymi nadprożami, umieszczonymi po jednym w każdej z elewacji. Kościół i dzwonnica o bardzo prostej architekturze, nie posiadają cech pozwalających określić styl, w jakim zostały wzniesione.

Opis

Kościół z wolnostojącą dzwonnicą zlokalizowany na skraju miejscowości, otoczony cmentarzem, orientowany, jednonawowy z wyodrębnionym prezbiterium, bezwieżowy. Wykonany z kamieni eratycznych, piaskowca oraz cegieł ceramicznych pełnych. Fragmenty murów wyłącznie ceglane ułożone w wątku polskim. Od zachodu, w narożnikach elewacji umieszczono parę przypór. Elewacje tynkowane współcześnie. Dzwonnica zbudowana w analogicznej technologii budowy murów, kamienna, nietynkowana.

Kościół dostępny w niedziele i święta. W dni powszednie wymaga kontaktu z księdzem, plebania znajduje się na zachód od kościoła, po drugiej stronie strumienia, na przeciwległym stoku doliny rzecznej. Własność kościelna (parafia).

Oprac. Paweł Filipowicz, OT NID w Łodzi, 30.09.2014 r.

Bibliografia

  • Początki architektury sakralnej w Polsce, część I, praca zbiorowa pod redakcją L. Kajzera, rozdziały autorstwa L. Kajzera, P. Filipowicza, Z. Lechowicza, T.Grabarczyka i T. Nowaka Łódź, 2009 r.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 3 ćwierć XIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Krzyworzeka
  • Lokalizacja: woj. łódzkie, pow. wieluński, gmina Mokrsko
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy