Kościół par. pw. św. Mikołaja, Krapkowice
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół par. pw. św. Mikołaja

Krapkowice

photo

Gotycki kościół parafialny pw. św. Mikołaja jest najważniejszą świątynią miasta. Surowa bryła świątyni jest pozostałością po jej dawnym obronnym charakterze. Kryje ona urozmaicone wnętrze z bogatym gotyckim i późnogotyckim kamiennym detalem architektonicznym oraz powstałym na przestrzeni wieków wyposażeniem.

Historia

Kościół par. św. Mikołaja wzmiankowano w 1330 r., obecny zbudowany został zapewne w końcu XIV wieku. Powstała wówczas dwunawowa hala, do której z fundacji wójta Tenchina dobudowano w 1400 r. kaplicę Różańcową. W 1428 r. zniszczony przez husytów. Nawa północna w części przy prezbiterium została wzniesiona na przełomie XV i XVI w., nawa południowa korpusu oraz chór - przed 1586 rokiem. Od poł. XVI w. do 1626 r. kościół był w rękach protestantów. Odbudowany po pożarze w 1722 r., był wielokrotnie remontowany w późniejszych latach: m.in. ok. 1840 przez mistrza murarskiego z Krapkowic Marondela, później w 1874 roku. Bardzo ważne dla dzisiejszego wyglądu kościoła były prace z lat 1894-6, kiedy przebudowano wnętrze, usuwając dawny wystrój i wprowadzając neogotyckie wyposażenie. W 1945 r. zniszczeniu uległ hełm wieży, do 1990 r. zastępowany przez prowizoryczny dach namiotowy.

Opis

Kościół wraz z budynkami plebanii i szkoły parafialnej znajduje się w południowo-wschodniej część miasta, sąsiadując od północy z zabudowaniami zamku. Jako kościół zamkowy od południa i wschodu otoczony był murami obronnymi, których zachowane relikty pełnią funkcję murów oporowych skarpy nadodrzańskiej. Świątynia pierwotnie o charakterze gotyckim, obecnie znacznie pozbawiona cech stylowych. Murowana z kamienia łamanego, z wykorzystaniem cegły, w całości otynkowana. Rzut kościoła składa się z dwuprzęsłowego, trójbocznie zamkniętego prezbiterium, do którego przylegają niższe, także dwuprzęsłowe nawy boczne: północna z lożą na piętrze oraz przedłużona zakrystią. Korpus halowy, o trzech dwuprzęsłowych nawach, z płytką, trójbocznie zamkniętą kaplicą Różańcową przy nawie południowej. Od strony północno - zachodniej usytuowana jest kwadratowa wieża z cylindryczną wieżyczką schodową od południa i nowszymi przybudówkami po bokach. Korpus i niższe prezbiterium kryte są niskimi dachami dwuspadowymi, przybudówki i kaplica - wielospadowymi i pulpitowymi. Wieża jest czterokondygnacyjna, w górnej części ośmioboczna, kryta hełmem z latarnią. Przy wschodnim skraju nawy znajduje się nowsza wieżyczka na sygnaturkę. Kościół przekryty jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym o kamiennych żebrach, północna nawa przy prezbiterium sklepieniami gwiaździstym oraz krzyżowym, południowa - kolebkowo - krzyżowym. Żebra w sklepieniach nad prezbiterium są zaokrąglone i spływają na wsporniki w kształcie wielobocznych profilowanych stożków oraz masek. Żebra w nawie oparte są na dużych wspornikach w kształcie ostrosłupów z maswerkami oraz maskami. W zachodnim prześle nawy głównej - późnogotycki zwornik z monogramem IHS. Prezbiterium jest otwarte do przedłużonych naw bocznych i głównej nawy ostrołucznymi arkadami, tak samo loża kolatorska - do wnętrza prezbiterium. W przedsionku stoi kamienna chrzcielnica o gotyckiej formie, zapewne z 1. poł. XVI wieku. W północnej nawie znajduje się ołtarz boczny z kamiennym antepedium wykonanym z przekutego nagrobka Hansa v. Redern - Hartmannsdorf (†1586). W kaplicy Różańcowej -płyta nagrobna Anny z Loginów v. Redern (†1576); dwie kamienne płyty z postaciami, płyta inskrypcyjna i rzeźbiony hełm ze zdemontowanego nagrobka Hansa v. Redern (†1586). Prospekt organowy wykonany jest w stylistyce neogotyckiej, organy wykonała firma Schlag & Sohne ze Świdnicy. W oknach prezbiterium i kaplicy Różańcowej znajdują się XIX-wieczne witraże, przypisywane Jozefowi Peterowi Bokhorniemu. Przy południowym filarze ustawiona jest piękna rokokowa ambona z lat 40- tych XVIII wieku. Otwory okienne w kościele zamknięte są półkoliście za wyjątkiem prezbiterium, w którym okna ostrołukowe. Prezbiterium i kaplica Różańcowa opięte są przyporami. W przypory kaplicy wtórnie wmurowano późnogotycki, kamienny rzygacz w kształcie paszczy wilka oraz kamienny wspornik w kształcie koronowanej głowy męskiej.

Zabytek dostępny.

Oprac. Ewa Kalbarczyk-Klak, NID OT w Opolu

 

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VII, Województwo opolskie, z. 16: powiat krapkowicki,  red. T. Chrzanowski i M. Kornecki, s.11-12.
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury: Kościół par. pw. św. Mikołaja, Krapkowice  oprac. E. Dymarska, 2005, Archiwum WUOZ w Opolu.
  • Kalbarczyk-Klak E., Kościoły dekanatu krapkowickiego, mps, Opole 2008.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: koniec XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kościelna 9, Krapkowice
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. krapkowicki, gmina Krapkowice - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy