Poznaj lokalne zabytki


Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

Kościół Matki Boskiej Zwycięskiej - Zabytek.pl

Adres
Kraków, Zakopiańska 86

Lokalizacja
woj. małopolskie, pow. m. Kraków, gm. Kraków

Ważne dzieło krakowskiego modernizmu, flankujące południowy wjazd do miasta.Użyte materiały pozwoliły na śmiałe zaprojektowanie bryły, stanowiącej dominantę architektoniczną w tej części Podgórza.

Kościół i jego postmodernistyczny wystrój to wciąż nie doceniony walor, choć takich świątyń jest w Krakowie niewiele.

Historia

W średniowieczu wieś Borek [dziś Borek Fałęcki] była własnością kapituły katedralnej na Wawelu. Dzisiejszy obszar dworsko-parkowy to teren dawnego kapitulnego folwarku. Pod zaborem austriackim, w schyłku XVIII wieku, w drodze licytacji własności państwowej, Borek, z gestii Funduszu Religijnego, trafił w ręce prywatne. Graniczył bezpośrednio w Podgórzem. Po 1797 obszar dworski (dominium) kupiła Konstancja Zuzanna z Falęskich (Falęckich) herbu Korab, żona Piotra Gniazdowskiego. Ich syn, Marcin, ożenił się z Zofia Piechowską. Miejscowość zyskała nowy człon nazwy - Borek Fałęcki, Kapitulny wyszedł z użycia. Na miejscu dawnego folwarku i dworku kapitulnego zarządcy powstał zespół dworski. Ok. 1845 wzniesiony istniejący do lat 60. XX wieku drewniany dwór. Był własnością rodziny Mierzejewskich. W 1846, podczas tzw. Rewolucji Krakowskiej, w Borku, więc i we dworze, pojawili się patriotyczni agitatorzy.

Opis

Kościół należy do nurtu międzywojennego konstruktywizmu, w którym twórcy chętnie manifestowali strukturę i sposób konstrukcji budynku. Świątynię z żelbetu i cegły zaprojektował inż. Tadeusz Ruthie (ten sam, który po wojnie odbudował katedrę w Coventry, zdruzgotaną przez niemieckie bombowce). Budowę rozpoczęto w 1937, prace prowadził inż. Tadeusz Gliński; w ciągu 2 lat ukończono stan surowy. Budowla powstała na Górze Borkowskiej, w dzielnicy fabrycznej, w sąsiedztwie nieistniejących dziś Zakładów Sodowych „Solvay”. Nowoczesne formy świątyni miały przyciągać robotników do religii, a wysoka wieża konkurować z kominami pobliskich fabryk. Kościół wykonano w konstrukcji żelbetowej, która stanowi szkielet budynku i zarazem tworzy klimat estetyczny budynku. Świątynia ma trzy nawy, z których boczne zredukowano do wąskich przejść. Podczas II wojny Niemcy urządzili tu magazyn. Budowę ukończono w 1947. W ołtarzu głównym, zaprojektowanym przez Jana Budziłłę a wykonanym w 1978 przez Antoniego Oramusa, znajduje się figura Matki Bożej, dzieło Konstantego Laszczki z 1916, podarowana przez metropolitę krakowskiego Adama Sapiehę. W prezbiterium i nawie witraże projektu Wacława Taranczewskiego (1903-1987), powstałe w latach 60. XX wieku w podgórskim warsztacie Krzysztof Paczka-Andrzej Cwilewicz. Najciekawszy pod względem artystycznym jest witraż wypełniający wielką rozetę w fasadzie kościoła. Większość to zespół przeważnie abstrakcyjnych kompozycji w poetyce op-artu. Technologiczną ciekawostką jest zastosowana tu technika witrażownicza - oprawianie szkła bezpośrednio w beton. Do fasady dostawiono strzelistą wieżę, wzorowaną na włoskich kampanilach. Ażurowe zwieńczenie złożone z ośmiu ram układających się w kształt krzyża, zamyka żelbetowy krzyż.

Msze św.: soboty 18, niedziele i święta: 7, 8 (Kaplica św. Teresy), 9, 10:30, 11 (Kaplica św. Teresy), 12, 18.

Oprac. Roman Marcinek, OT NID w Krakowie, 20-03-2015 r.

Rodzaj: kościół

Materiał budowy:  ceglane, kamienne

Forma ochrony: Rejestr zabytków

Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_12_BK.193052