Kościół odpustowy, ob. par. pw. Trójcy Świętej, Koszęcin
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół odpustowy, ob. par. pw. Trójcy Świętej

Koszęcin

photo

Reprezentatywny przykład nowożytnego kościoła parafialnego, charakteryzujący się nieprzekształconą formą oraz rozplanowaniem, znamiennymi dla tradycyjnych, wznoszonych na Śląsku przez wiele wieków kościołów rzymsko-katolickich.

Historia

Pierwsze wzmianki na temat pierwotnego kościoła odpustowego, przynależącego do parafii w Sadowie, pochodzą z XV w. Z przekazów wiadomo również, że obiekt, usytuowany z dala od ówczesnej zabudowy Koszęcina, wzniesiony został w miejscu cudownego objawienia trojga dzieci oraz przy dawnym źródle z uzdrawiającą wodą. Pierwotny kościół uległ zniszczeniu w 1720 r., a na jego miejscu w latach 1721-1724 wzniesiono zachowaną obecnie, znacznie większą świątynię. Było to popularne wśród okolicznej ludności sanktuarium, pielgrzymującej w celu oddania czci Trójcy Świętej. W XVIII w. ufundowano ocalałe do dziś barokowe wyposażenie kościoła. W dalszym okresie przeprowadzano prace remontowe. W latach. 60. XX w. w ramach generalnego remontu obiektu rozebrano m.in. kruchtę od południa, zastępując ją odcinkiem soboty.

Opis

Kościół jest obiektem orientowanym, usytuowanym w południowej części Koszęcina, u zbiegu ulicy Trójcy i Sobieskiego, w otoczeniu niewielkiego, czynnego cmentarza, ogrodzonego murowanym parkanem. Jest to obiekt drewniany, wzniesiony w konstrukcji zrębowej na wtórnej podmurówce z kamienia, z wieżą w konstrukcji słupowej. Rzut kościoła złożony jest z nawy na planie prostokąta, węższego prezbiterium od wschodu zamkniętego trójbocznie, z prostokątną zakrystią od południa, oraz prostokątnej wieży. Zwarta bryła charakteryzuje się czytelnym podziałem na część nawową i prezbiterialną, krytych osobnymi dachami dwuspadowymi o zróżnicowanej wysokości kalenicy, z sygnaturką na wieżę, oraz dominantę w formie przylegającej do nawy, przysadzistej wieży o nieznacznie pochyłych ścianach, zwieńczonej baniastym hełmem z latarnią. Do prezbiterium od południa przylega wysoka przybudówka kryta dachem siodłowym, mieszcząca zakrystię i lożę kolatorską na piętrze wraz z klatką schodową, a do nawy od północy niewielka kruchta boczna. Nawę i prezbiterium obiegają soboty kryte daszkami pulpitowymi wspartymi na słupach. Poszczególne dachy, górne partie ścian prezbiterium i nawy pokryto gontem, natomiast ściany prezbiterium i nawy poniżej sobót mają odsłonięty zrąb. Wieża, zakrystia i kruchta od południa są oszalowane deskami. Ponad sobotami osadzono pojedyncze, prostokątne otwory okienne. Wnętrze prezbiterium i nawy wydzielone jest tęczą o zaokrąglonych narożnikach oraz belką tęczową. Obie przestrzenie przekryte są płaskim stropem z fasetą, a zakrystia stropem belkowym. W południowej ścianie prezbiterium osadzono prowadzące do zakrystii drewniane odrzwia zamknięte łukiem segmentowym. Ponad nimi znajduje się szeroki otwór dawnej loży kolatorskiej.  W zachodniej części nawy mieści się drewniany chór muzyczny wsparty na czterech profilowanych słupach, z prostokątnym występem na osi i deskowym parapetem. Spośród zachowanego wyposażenia kościoła należy wymienić m.in. ołtarz główny z XVIII w. z późnogotycką Pietą i barokowym obrazem Trójcy Św. w zwieńczeniu, ołtarze boczne z XVIII w., w tym północny z rzeźbami św. Barbary i Teresy oraz obrazami Św. Anny Samotrzeć i Św. Jana Nepomucena, południowy z figurą św. Jana Nepomucena, późnobarokową ambonę i chrzcielnicę, płaskorzeźbę Trójcy Św. z 1. połowy XVIII w., a także obraz z przedstawieniem legendy o powstaniu kościoła, z datą „1564”.

Zabytek dostępny. Kościół udostępniany jest zwiedzającym po uzgodnieniu telefonicznym.

Oprac. Agnieszka Olczyk, OT NID w Katowicach, 21.10.2014 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytku architektury. Kościół parafialny p.w. Św. Trójcy (w Koszęcinie), oprac. L. Pyrkosz, Archiwum NID.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. VI, woj. katowickie, z. 8: Powiat lubliniecki, I. Rejduch-Samkowa, J. Samek (red.), Warszawa 1960, s. 15-17.
  • Matuszczak J., Kościoły drewniane na Śląsku, Wrocław 1975.
  • Myrcik J., Koszęcińskie kościoły i kapliczki, Tarnowskie Góry 1998, s. 22-25.
  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, S. Brzezicki, C. Nielsen (red.), Warszawa 2006, s. 433-434.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1721-1724 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Trójcy Świętej , Koszęcin
  • Lokalizacja: woj. śląskie, pow. lubliniecki, gmina Koszęcin
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy