Kościół pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja, Giecz
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja

Giecz

photo

Romański kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Mikołaja w Gieczu należy dla najcenniejszych zabytków architektury romańskiej w Polsce, jest historycznym świadectwem wielkopolskich początków chrześcijaństwa oraz budowy zrębów polskiej państwowości. W zasadniczym zrębie nieprzekształcony do dziś ma wybitne wartości naukowe i historyczne.

Historia

Kościół wzniesiony zapewne w 2. poł. XII w. (według różnych badaczy budowa jest datowana od X do przełomu XII i XIII w.) na miejscu poprzedniego. Był wielokrotnie restaurowany; najważniejsza restauracja miała miejsce po pożarze w 1713 r., a następnie w końcu XVIII w., w poł. XIX w., w 1881 i 1900 roku. W XIX w. do głównej bryły dobudowano szkarpy, kruchtę i wieżę. W latach 1953-1956 przeprowadzono prace wzmacniające grunt oraz ściany kościoła, rozebrano XIX-wieczne dobudówki, podwyższono ściany, zrekonstruowano sklepienia i częściowo otwory okienne.

Opis

Kościół romański wzniesiony z kamienia (ciosy granitowe), orientowany, nietynkowany (za wyjątkiem partii ścian domurowanej w 1954 r.). Jednonawowy, z węższym i niższym prezbiterium, zamkniętym węższą i niższą półkolistą absydą. Dachy nawy i prezbiterium dwuspadowe, kryte gontem. W ścianach pn. i pd. prezbiterium znajdują się półkoliste wnęki. Zrekonstruowane sklepienia wnętrz mają formę hemisferyczną w absydzie i kolebkową w prezbiterium, nad nawą główną strop drewniany, wsparty na belkowaniu. Nawę od prezbiterium oddziela zrekonstruowany półkolisty łuk tęczowy. Okna rozglifione ukośnie - od pn. pierwotne, od pd. jedno odsłonięte spod tynku, dwa - zrekonstruowane.

Z wyposażenia na uwagę zasługują romańska kamienna mensa ołtarzowa oraz rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus z ok. 1630-1640 roku.

W trakcie badań archeologicznych prowadzonych w kościele odkryto w jego wnętrzu, na głębokości ok. 120 cm, pozostałości posadzki wapiennej oraz kamienne fundamenty dwóch filarów, datowane na 1. poł. XI wieku.

Kościół dostępny do zwiedzania z zewnątrz. Msze św. w niedziele o godz. 8.00, w dni powszednie o godz. 16.00.

Tomasz Łuczak, OT NID w Poznaniu, 18-11-2014 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna, Giecz - kościół, oprac. Linette R., 1979, Archiwum Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 5: Woj. wielkopolskie, z. 24, Pow. średzki, Warszawa 1964, s. 3-4.
  • Tomala J., Murowana architektura romańska i gotycka w Wielkopolsce, t. 1: Architektura sakralna, Kalisz 2007, s. 146-147.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1150-1200
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Giecz
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. średzki, gmina Dominowo
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy