Kościół parafialny pw. św. Hieronima, Bytom Odrzański
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Kościół parafialny pw. św. Hieronima

Bytom Odrzański

photo

Najstarszy obiekt architektury zachowany na terenie Bytomia Odrzańskiego.

Historia

Budowę ob. świątyni poprzedziło istnienie kościoła pw. św. Stefana, wzniesionego u schyłku XI lub na pocz. XII w., prawdopodobnie na terenie osady przygrodowej. Kościół św. Hieronima powstał w XIV w. w pobliżu południowo-zachodniego narożnika Rynku. W ówczesnym kształcie była to kamienno-ceglana budowla jednonawowa o wyraźnie wyodrębnionej partii prezbiterialnej. W XV w. od zachodu dobudowano wieżę, którą w latach 1608-1611 podwyższono, a następnie zwieńczono baniastym hełmem z latarnią. Później barokowy hełm zastąpiono namiotowym. W latach 1522-1654, kiedy świątynia była użytkowana przez protestantów, część prezbiterialna została poszerzona i podwyższona. Ponadto dobudowano dwie kaplice, zakrystię i przybudówki. W piętrowych przybudówkach zaprojektowano empory otwierające się arkadowo do wnętrza kościoła. W XVI-XVIII w. świątynię przykryto sklepieniami kolebkowymi.

Opis

Kościół pw. św. Hieronima to salowa budowla z kwadratową wieżą po stronie zachodniej, z korpusem nakrytym dachem trójspadowym i wieżą z hełmem namiotowym. Do świątyni od północy przylegają kruchty z klatkami schodowymi - w jednej z nich zachował się ostrołukowy portal uskokowy z XV-XVI wieku. Po stronie południowej znajdują się zakrystia i kaplica św. Józefa z kryptą. Okna nawy są zamknięte łukiem odcinkowym. W przyziemiu wieży wejście główne obramione ostrołukowym portalem uskokowym. Oprócz sklepień kolebkowych zachowały się również sklepienia krzyżowe, przykrywające zakrystię oraz kaplicę. W świątyni dominuje wyposażenie barokowe z XVII-XVIII wieku: ołtarze boczne, ołtarz główny z obrazem św. Hieronima, ambona, figury św. Barbary i św. Apolonii. Do starszych, renesansowych elementów należą kamienne płyty nagrobne, m.in. właściciela Bytomia Odrzańskiego Georga von Schoenaicha i Anny von Braun, wyrzeźbione przez Caspara Bergera z Legnicy. Na zewnątrz budowli uskokowe, profilowane portale ceramiczne, kamienna płyta przedstawiająca postać szlachcianki, wmurowane w narożniki ścian wieży kamienne krzyże pokutne z wyrytymi narzędziami zbrodni (miecz, sztylet, włócznia i łopata).

Zabytek dostępny

opr. dr Krzysztof Garbacz, OT NID w Zielonej Górze, 29-09-2014 r.

Bibliografia

  • Garbacz K., Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego, t. 2: Powiaty: żarski - żagański - nowosolski - wschowski, Zielona Góra 2014, s. 255-256, fot. 138.
  • Kowalski S., Miasta Środkowego Nadodrza dawniej. Historia zapisana w zabytkach, Zielona Góra 1994, s. 23-24.
  • Kowalski S., Zabytki architektury województwa lubuskiego, Zielona Góra 2010, s. 51-52.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kolbego 3, Bytom Odrzański
  • Lokalizacja: woj. lubuskie, pow. nowosolski, gmina Bytom Odrzański - miasto
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy