Kościół fil. pw. św. Antoniego (d. św. Wawrzyńca), Strzelniki
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Kościół fil. pw. św. Antoniego (d. św. Wawrzyńca)

Strzelniki

photo

W kościele znajduje się jeden z najbardziej interesujących zespołów gotyckich malowideł ściennych, części którego autorem był nieznany z imienia XV-w. malarz zwany Mistrzem Brzeskich Pokłonów Trzech Króli, twórca polichromii m.in. w Pogorzeli i Krzyżowicach.

Historia

Kościół datuje się na kon. XIII w. W 1534 r. stał się kościołem ewangelickim (i pozostał nim do 1945). W 2 poł. XVII w. nawa została nadbudowana, a kalenica dachu obniżona. Następnie podwyższono także wieżę. Od poł. XIV do XVI w. wnętrza pokryto dekoracją malarską wykonaną w 4 etapach: ok. poł. XIV w. powstały malowidła w dolnej części wsch. ściany prezbiterium, ok. 1418-1428 malowidła górnej części tejże ściany, w 2 ćw. XV w. polichromie w nawie, a w 1 tercji XVI w. w kruchcie. W 2 poł. XVI w., przypuszczalnie w związku z przejęciem kościoła przez protestantów, malowidła zostały zatynkowane. Pierwszy fragment odsłonięto przed 1935 r. Kolejne stopniowo odkrywano i konserwowano w l. 1958-1978. Po II wojnie światowej kościół włączono do parafii św. Jana Chrzciciela w Łosiowie. Obecnie nosi wezwanie św. Antoniego.

Opis

Wczesnogotycki kościół otoczony jest ceglano-kamiennym murem. Zbudowany z cegły, oszkarpowany, składa się z nawy z kruchtą od południa., wyodrębnionego prezbiterium z płn. zakrystią, oraz wieży. Przykryty jest dwuspadowymi dachami (na elewacji wieży zachowany jest ślad dachu nawy sprzed przebudowy), wieża zwieńczona hełmem z latarnią. Dwuprzęsłowa nawa nakryta jest stropem, prezbiterium sklepione krzyżowo-żebrowo (na jednym ze wsporników znajdziemy słabo czytelną już maskę), zakrystia kolebkowo. Drzwi do zakrystii zachowały ozdobne okucia i datę 1658. Wnętrze: ściany i sklepienie prezbiterium pokrywają polichromie. Fragment najstarszych znajduje się w prezbiterium, wokół sakramentarium na ścianie wsch. – to częściowo zachowane 4 kwatery ze scenami: Arma Christi, Jezus w świątyni, Zesłanie Ducha Św. (?) i Przemienienie (?). Na tej samej ścianie znajduje się m.in. późniejsza scena Męczeństwa św. Wawrzyńca. Polichromie na ścianach płn. i płd. przedstawiają Pasję i Pokłon Trzech Króli. Na sklepieniu są przemalowane symbole ewangelistów. W nawie znajdziemy sceny pasyjne, starotestamentowe i z żywotów świętych.

Kościół jest użytkowany, dostępny.

Oprac. Joanna Szot, OT NID w Opolu, 1.12.2014 r.



Bibliografia

  • Banik J., Działalność fundacyjna Panów z Pogorzeli na Śląsku w XIII i XIV w. Fundacje kościelne (Monument), Warszawa 2009.
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury i budownictwa, oprac. W. Żurakowski, bd., Archiwum WUOZ w Opolu.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, red. T. Chrzanowski, M. Kornecki, z. 1: Powiat brzeski, inwent. T. Chrzanowski, M. Kornecki, M. Zlat, Warszawa 1961.
  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd. 2: Die Kunstdenkmäler des Landkreis Reg.-Bezirks Breslau, Breslau 1889.
  • Malarstwo gotyckie w Polsce (Dzieje Sztuki Polskiej, t. II., cz. 3), red. S. Labuda, K. Secomska, Warszawa 2004.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, oprac. zbior., Warszawa 2006.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: koniec XIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Strzelniki
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. brzeski, gmina Lewin Brzeski - obszar wiejski
  • Właściciel praw do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy