Kościół ewangelicki, obecnie parafialny pw. św. Stanisława Kostki, Szestno
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół ewangelicki, obecnie parafialny pw. św. Stanisława Kostki

Szestno

photo

Interesujący przykład budowli o proweniencji gotyckiej, z widocznymi śladami przekształceń i przeobrażeń budowlanych, z bogatym i cennym wyposażeniem wnętrza, odzwierciadlającym historię kościoła, jego ewangelicki charakter i patronat starościński.

Historia

Od XIV wieku Szestno było ośrodkiem administracyjnym państwa krzyżackiego, początkowo siedzibą prokuratora z zamkiem obronnym i folwarkiem, po 1525 r. starosty. Kościół gotycki, wznoszony był co najmniej w dwóch etapach, choć istnieją wśród badaczy rozbieżności co do jego pierwotnej formy architektonicznej i daty powstania. W starszej literaturze panuje pogląd, iż kościół powstał w połowie lub 2 połowie XV w., jako jednoprzestrzenna, orientowana sala, być może wzbogaconej o jedną, wąską nawę boczną lub trójprzęsłową galerię otwartą do nawy głównej, o czym mogą świadczyć widoczne w ścianie południowej zamurowane arkady. Fakt istnienia arkad w ścianie południowej , jak również zamurowanych blend w ścianie wschodniej oraz wyniki badań archeologicznych skłaniają innych do twierdzenia, że kościół wybudowano jako orientowaną, trójnawową halę z kwadratowym, wyodrębnionym z bryły prezbiterium i szkarpami na narożach budowli. Przesuwają również okres powstania świątyni na 1 poł. XV w. Panuje natomiast zgodność poglądów co do chronologii 2 etapu budowy, tj. wzniesienia wieży, wybudowanej na przełomie XV i XVI w. (przed 1525 r.) w dwóch dolnych kondygnacjach murowanej, wyżej drewnianej. Po reformacji i sekularyzacji państwa zakonnego kościół stał się świątynią ewangelicką. W wielkim pożarze, jaki miał miejsce w 1618 r. budowla, jak i jej wystrój uległy poważnym zniszczeniom. Odbudowano wówczas ścianę południową nawy, nadbudowano górne partie wieży oraz wykonano znaczną część wyposażenia. Prace budowlane zakończono w 1639 r., o czym świadczy chorągiewka umieszczona wieży. Na początku lat 80. XX wieku kościół został przejęty przez katolików, co wzbudziło protesty parafii ewangelickiej, ostatecznie jednak zakończyło się wykupieniem świątyni przez diecezję warmińska i utworzeniem tam samodzielnej parafii z dniem 1 lipca 1989 r.

Opis

Kościół położony przy drodze Mrągowo - Kętrzyn, w lekkim oddaleniu od szosy, wydzielony ogrodzeniem. Założony na rzucie wydłużonego prostokąta, z kwadratową monumentalną wieżą nakrytą dachem czterospadowym z iglicą po stronie zachodniej i zakrystią na planie kwadratu, zwieńczoną barokowym szczytem po stronie wschodniej. Do północnej ściany kościoła dobudowany niewielki aneks z neogotyckim szczytem, nakryty dachem dwuspadowym. Pokrycie wszystkich dachów z dachówki ceramicznej. Elewacje kościoła przeprute oknami o zróżnicowanych wielkościach, wieża rozczłonkowana umieszczonymi w 5 rzędach blendami, o zróżnicowanych wielkościach i formie. Na ścianie południowej korpusu uczytelnione zamurowane trzy, ceglane, ostrołukowe arkady. Wewnątrz zachowane bardzo interesujące wyposażenie, kasetonowa polichromia stropów nawy i kruchty podwieżowej z 1624 r. manierystyczny ołtarz z ok. 1630 r., z późnogotyckimi rzeźbami Matki Boskiej oraz śś. Piotra i Pawła, zespół barokowych stall i ław patronackich, empory boczne oraz chorągwie nagrobne z końca XVII w. i początku XVIII w., kute z blachy miedzianej i żelaznej.

Dostęp do zabytku ograniczony.

Oprac. Marzena Zwierowicz, 7.12.2014 r.

 

Bibliografia

  • Bosko J., Wojtkowski J.M. , Dziedzictwo historyczno-artystyczne Archidiecezji Warmińskiej. Zabytki ruchome, Olsztyn 2011, s. 209-210
  • Dehio-Handbuch der Kunstndenkmäler der West- und Ostpreussen, bearb. Von M.Antoni, München 1993, s. 582
  • Herrmann Ch., Mittelalterliche Architektur im Ostpreussen. Untersuchungen zur Frage der Kunstlandschaft und -Geographie, Petersberg 2007, s. 727-728.
  • Florjanowicz P., Kościół w Szestnie. Rekonstrukcja założenia gotyckiego, „Warmińsko-Mazurski Biuletyn Konserwatorski”, Olsztyn 2003, r.5, s. 31-49
  • Rzempołuch A., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992, s.95.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1450-1470
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Szestno
  • Lokalizacja: woj. warmińsko-mazurskie, pow. mrągowski, gmina Mrągowo
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy