Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Kościół cmentarny pw. Św. Apostołów Szymona i Judy

Gnojewo

photo

Historia

Pierwotny kościół w Gnojewie powstał jako budowla ryglowa ok. 1340 r. W 2 poł. XIV w. wzniesiono kościół ceglany omurowując wcześniejszą konstrukcję. Po 1466 r. obiekt rozbudowano o niewielką nawę boczną, a w pocz. XVII w. wzniesiono drewnianą wieżę. W 1819 r. przy elewacji wschodniej zbudowano zakrystię, w latach 50. XIX w. drewniana wieżę zastąpiono murowaną. Kościół do 1945 r. pełnił nieprzerwanie funkcję sakralną (od 1818 r. jako świątynia gminy ewangelickiej), po wojnie, jako własność państwowa pełnił rolę magazynu, został ogołocony z zabytków ruchomych i popadł w ruinę. W 1973 r. obiekt przekazano parafii w Szymankowie, która nie miała środków na remont kościoła. W 2009 został przejęty na 10 lat przez oddział gdański TOnZ, które stara się pozyskać fundusze na odrestaurowanie kościoła. Kościół gotycki z dziewiętnastowieczną wieżą i zakrystią oraz z barokowym polichromowanym stropem.

Opis

Obiekt wzniesiony z cegły (wątek gotycki) na planie prostokąta bez wydzielonego prezbiterium, od zachodu osiowo usytuowana wieża, od strony wschodniej niewielka zakrystia. Po wewnętrznej stronie ściany południowej i wschodniej zachowana czternastowieczna konstrukcja ryglowa z 11 słupami, dwoma rzędami rygli i zastrzałami krzyżowymi. Wnętrze dwunawowe (nawa boczna szer. 2 m) rozdzielone pięcioosiową ostrołukową arkadą wspartą na filarach, przekryte w nawie głównej drewnianym stropem z fasetą, a w bocznej 5 przęsłami sklepień (krzyżowe, sieciowe i gwiaździste). Bryła kościoła zamknięta jest dwuspadowym dachem krytym dachówką ceramiczną (tymczasowo papą), od wschodu asymetrycznie rozwiązany szczyt z późnogotyckim motywem oślego grzbietu, od zachodu czterokondygnacyjna wieża z ośmiobocznym stożkowym hełmem. Drewniany strop pokrywa cenna barokowa polichromia o tematyce apokaliptycznej wykonana w 1717 r. przez Christofa Manowskiego, wg koncepcji teologicznej proboszcza gnojewskiego Jacoba Kreffta.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Gnojewo
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. malborski, gmina Miłoradz
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy