Kościół cmentarny pw. św. Anny, Jaktorowo
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Kościół cmentarny pw. św. Anny

Jaktorowo

photo

Kościół pw. św. Anny w Jaktorowie z 1763-76 stanowi interesujący przykład budownictwa drewnianego o zdwojonej konstrukcji ścian (zrębowej i szkieletowej) z terenu Wielkopolski. Zachował pierwotny układ architektoniczny i przestrzenny oraz wyposażenie z przełomu XVII -XVII wieku.

Historia

Jaktorowo, jedna z najstarszych wsi powiatu chodzieskiego założona została przez kasztelana ujskiego Bogusława. Pierwszy kościół wzniesiono po 1288, wzmiankowany był w 1364 r., przejęty został przez protestantów na przełomie XVI i XVII wieku. Wg opisów z 1608 roku był nieużytkowany, zniszczony i popadał w ruinę. Zwrócony został katolikom na początku XVIII wieku. Obecny (powstały w miejscu wcześniejszego) wzniesiono w latach 1763-76 z fundacji Jakuba Łakińskiego. W 1863 roku dobudowano szkieletową zakrystię. Odrestaurowany został w 1904 roku przez Adama Żółtowskiego. Wzmocniono wówczas konstrukcję empory chóru, usunięto belkę tęczową, wymieniono posadzki oraz stolarkę okienną i drzwiową. Wnętrze zdobiła dekoracja ścienna wykonana przez Łożyńskiego. W okresie międzywojennym wyremontowano dach. W1947 wnętrze pokryto nową dekoracją malarską. W 1997 roku wyremontowano więźbę i założono deskowy pułap górny.

Opis

Kościół pw. św. Anny w Jaktorowie usytuowany centrum wsi. Na działce otoczonej niewysokim kamiennym murem i drewnianym płotem z ceglaną bramą, stojącą w osi widokowej biegnącej w kierunku głównego wejścia do świątyni.

Kościół jest orientowany, wzniesiony na planie prostokąta z węższym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia. Nad zachodnią częścią nawy dominuje oszalowana wieża, konstrukcji szkieletowej, zwieńczona barokowym hełmem cebulastym z latarnią, pokryta gontem. Dachy są dwuspadowe kryte papą.

Kościół wzniesiony w konstrukcji szkieletowo - zrębowej. Wewnątrz, konstrukcja zrębowa, natomiast na zewnętrz ściany zostały wykonane w konstrukcji szkieletowej, (odkrytej) z wypełnieniem ceglanym.

Wnętrze jest jednonawowe, nakryte prostym stropem, pokrytym polichromią z 1947 roku. Na emporze znajduje sie wczesnobarokowy kartusz z godłami Polski, Litwy i Rusi, pośrodku którego medalion z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej. Ołtarz główny z obrazem św. Anny z 2 poł. XVIII w., dwa boczne z fragmentami z XVII i XVIII w., oraz barokowa ambona, chrzcielnica i konfesjonał z XVIII wieku.

Kościół dostępny jest do zwiedzania z zewnątrz oraz po wcześniejszym uzgodnieniu wewnątrz.

Oprac. Radomiła Banach, OT NID w Poznaniu, 03-09-2015 r.

Bibliografia:

  • Drewniane kościoły w Wielkopolsce, koncepcja, teksty i wybór fotografii P. Maluśkiewicz, Poznań 2004, s. 42.
  • Jankowski A., Kościoły drewniane o zdwojonej konstrukcji ścian w Wielkopolsce, Bydgoszcz 2009, s. 219-23.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. V, z. 1: powiat chodzieski, Warszawa 1965, s. 4-5.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1763 - 1776
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Jaktorowo 10
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. chodzieski, gmina Szamocin - obszar wiejski
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy