Cerkiew grekokatolicka pw. Objawienia Pańskiego (Chrztu Pańskiego), Korczmin
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Cerkiew grekokatolicka pw. Objawienia Pańskiego (Chrztu Pańskiego)

Korczmin

photo

Cenny przykład drewnianego budownictwa sakralnego. Jest to cerkiew najstarsza na Lubelszczyźnie i jedna z najstarszych w Polsce.

Historia

Pierwsza wzmianka o cerkwi w Korczminie pochodzi z 1531 roku. Obecna wzniesiona w 1658 r. z użyciem części materiału z wcześniejszej świątyni. Kilkakrotnie remontowana i przebudowywana, m. in. w 1780 r., ok. 1850 r. (dodanie przedsionka przed babińcem i zakrystii południowej, wzniesienie ośmiobocznego tamburu i kopuły - zapewne w miejsce kopuły namiotowej) oraz w k. XIX w. (dobudowa zakrystii północnej). Po 1947 (po wysiedleniu grekokatolików) cerkiew zmieniono na kościół fil. par. rzym.-kat. w Machnówku. W 1955 r. opuszczona cerkiew ulegała postępującej ruinie - w tym czasie rozebrano zakrystie oraz przedsionek, a w 1974 r. stojącą obok dzwonnicę. W latach 1990-1993 będąca w stanie ruiny cerkiew, została zdemontowana, a następnie (w ciągu kilku lat) na nowo złożona i wyremontowana (w części zrekonstruowana). W 2002 r. przejęta przez parafię gr.-kat. w Lublinie, w 2004 r. rekoncyliowana.

Opis

Cerkiew usytuowana w środkowej części wsi (spalonej podczas działań wojennych), nad rzeczką Rzeczycą. Orientowana. Wzniesiona na trójdzielnym planie składającym się z kwadratowej nawy, zbliżonych do kwadratu babińca oraz prezbiterium zamkniętego trójbocznie. Nawa szersza i wyższa od babińca i prezbiterium, nakryta kopułą osadzoną na wysokim, ośmiobocznym tamburze na pendentywach, w prezbiterium pozorne sklepienie kolebkowe, w babińcu strop. Prezbiterium i babiniec otwarte na nawę arkadami. Cerkiew drewniana, zbudowana w konstrukcji wieńcowej z bali sosnowych łączonych na nakładkę z czopem, podwalina dębowa ułożona na drewnianych peckach (palach wbitych w ziemię). Ściany wewnątrz i zewnątrz wzmocnione lisicami. Elewacje obite gontem, za wyjątkiem dolnej kondygnacji, która nieoszalowana, nakryta szerokim zadaszeniem opartym na wysuniętych końcach belek, a przed wejściem na dwóch słupach. Poszczególne człony budowli nakryte odrębnymi dachami pobitymi gontem: nad nawą ośmiopołaciowa kopuła z pozorną latarnią, nad babińcem dach trójspadowy, nad prezbiterium dwuspadowy zamknięty trójbocznie. Otwory okienne prostokątne, w nawie i babińcu zamknięte łukiem dwuspadowym, ujęte współczesnymi obramieniami w formie daszków. Pierwotne wyposażenie cerkwi rozproszone, ikona Matki Boskiej Korczmińskiej z przełomu XVI i XVII w. przeniesiona do cerkwi parafialnej znajdującej się na terenie Muzeum Wsi Lubelskiej (na miejscu znajduje się jej kopia).

Obiekt dostępny dla zwiedzających częściowo.

Oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 13-04-2015 r.

Bibliografia

  • Antoniak P., Chodor J., Słobodian W., Zapomniane pogranicze. Dekanat uhnowski, Lublin 2005, s. 23-28.
  • Bielecki M., Skorniewski M., Ewolucja statusu prawnego cerkwi w Korczminie, „Studia z Prawa Wyznaniowego”, t. 14, 2011, s. 221-239.
  • Brykowski R., W sprawie zabytkowej drewnianej architektury cerkiewnej powiatu Tomaszów Lub., „Ochrona Zabytków”, 1972. nr 4, s. 276.
  • Brykowski R., Spalona cerkiew z Hulczy i grupa cerkwi tomaszowsko-hrubieszowskich, „Ochrona Zabytków”,1974, nr 1, s. 38.
  • Brykowski R., Drugi remanent zabytków dawny powiat Tomaszów Lubelski, „Spotkania z Zabytkami”, 1982, nr 8, 37.
  • Gmiter M., Zejdowski J., Cerkwie pogranicza - raport, „Spotkania z Zabytkami”, 1992, nr 8, s. 18-22.
  • Górak J., Dawne cerkwie drewniane w województwie zamojskim, Zamość 1984, s. 17-18.
  • Kaniewska M., Cerkiew w Korczminie - symbol jedności i duchowej mocy, „Spotkania z Zabytkami”, 2005, nr 5, s. 26-29.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VIII: Dawne województwo lubelskie, z. 17: Tomaszów Lubelski i okolice, Warszawa 1982, s. 23.
  • Niedźwiedź E., Niedźwiedź J., Skorniewski M., Kłębek Ł., Dzieje miejscowości gminy Ulhówek powiat tomaszowski, Ulhówek-Zamość 2015, s. 90-93.
  • Styrna J., Ikona z Korczmina, „Spotkania z Zabytkami”, 1992, nr 8, s. 27-28.
  • Żurawicka G., Kuśmierz L., Drewniane budownictwo sakralne: powiat Tomaszów Lubelski, powiat Hrubieszów, Lublin 2008, s. 90-91.
  • http://fkdp.pl/cerkiew-korczmin.html
  • http://www.cerkwie.org/getfile.php?id=5&typ=dzialy

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: 1658 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Korczmin
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. tomaszowski, gmina Ulhówek
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy