Kościół par. pw. Matki Bożej Wniebowzięcia, Kończewice
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół par. pw. Matki Bożej Wniebowzięcia

Kończewice

photo

Typowy dla Żuław przykład wiejskiego kościoła gotyckiego z barokowym wyposażeniem.

Historia

Najstarsza pisana wzmianka o Kończewicach pochodzi z dokumentu wydanego przez Wielkiego Mistrza Dietricha von Altenburga z 1338 roku. Pierwszy niewielki kościół w konstrukcji szkieletowej wzniesiono zapewne w 2. ćw. XIV w. (jego wymiary odzwierciedlają ob. prezbiterium i nawa środkowa). W 2. poł. XIV w. pierwotną konstrukcję zastąpiono murem ceglanym, całość zaś rozbudowano o nawy boczne i wieżę (szczyt wschodni z ok. 1380 r., szczyt południowy nieco późniejszy). Wieża i zachodnie fragmenty naw bocznych pochodzą z XV stulecia. W 1742 r. przeprowadzono gruntowny remont drewnianej konstrukcji wieży, w 1888 r. - gontowego pokrycia. Odnowa wnętrza nastąpiła w latach 1903-1904, wówczas przebudowano również organy (organmistrz Bruno Goebel z Królewca), zachowując barokowy prospekt. W okresie II wojny światowej kościół nie został zniszczony. W latach 1981-1984 remontowano strop, dachy i osuszano ściany, w 2002 r. naprawiano dach, przeprowadzono także konserwację organów z prospektem i tabernakulum, w latach 2009-2012 konserwowano obiekty ruchome (m.in. ołtarz główny, ambonę, stalle i epitafium).

Opis

Kościół wolno stojący, orientowany, usytuowany w centrum wsi, po północnej stronie historycznej drogi z Tczewa do Malborka, otoczony cmentarzem przykościelnym ze starodrzewem. Plan gotyckiej świątyni odzwierciedla jej etapowe powstawanie: trójnawowy, z wyodrębnionym węższym, prosto zamkniętym prezbiterium i kwadratową wieżą wtopioną w korpus nawowy. Po północnej stronie prezbiterium prostokątna zakrystia, przy nawie północnej niewielka kruchta. Nawy boczne przedłużone do zachodniej ściany wieży. Bryła urozmaicona: od wschodu i południa dekoracyjnie opracowane szczyty, od zachodu masywny ceglany trzon wieży wtopiony w korpus. Dominantę stanowi wysoka wieża z nadwieszoną ośmioboczną izbicą i ostrosłupowym hełmem. Prezbiterium, zakrystia, nawa północna i środkowa nakryte wspólnym dachem dwuspadowym, nawa południowa nakryta osobnym dachem dwuspadowym, ustawionym prostopadle do kalenicy dachu głównego, aneksy przywieżowe kryte dachami pulpitowymi. Budowla ceglana, w partiach gotyckich wątek naprzemienny. Ściany szczytowe nawy północnej w konstrukcji szkieletowej, górne kondygnacje wieży drewniane, więźby dachowe drewniane - na wieży gont dębowy, nad prezbiterium i korpusem dachówka ceramiczna. Stropy drewniane, belkowe, odeskowane, nad zakrystią ceramiczne sklepienie kolebkowe. Elewacje ceglane, opięte przyporami. Prezbiterium zdobione fryzem arkadkowym. Okna i portale w większości ostrołukowe, szczyty wschodni i południowy dekorowane blendami. Na ścianie zachodniej kościoła wtórnie umieszczone płyty nagrobne z 1404 i 1651 roku. Wnętrze trójnawowe - nawy wydzielone ostrołukowymi arkadami wspartymi na ośmiobocznych filarach, prezbiterium mocno zintegrowane z nawą (brak łuku tęczowego). Wyposażenie ruchome pochodzi w większości z XVIII w. (m.in. ołtarz główny, dwa ołtarze boczne, ambona, epitafium, prospekt organowy). Ponadto gotycka granitowa chrzcielnica i kropielnica, dwa dzwony z XVI w. i dwie stalle z XVII wieku.

Dostęp do zabytku ograniczony. Możliwość zwiedzania wnętrza po wcześniejszym uzgodnieniu.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 24.06.2014 r.

Bibliografia

  • Antoni M. von (oprac.), Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreuβen, München-Berlin 1993.
  • Schmid B., Bau-und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg (Die Städte Neuteich und Tiegenhof und die lädlichen Ortschaften), Danzig 1919.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 2 poł. XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kończewice
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. malborski, gmina Miłoradz
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy