Lokomotywownia wachlarzowa, Kluczbork
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Jedna z dwóch hal wachlarzowych węzła kolejowego w Kluczborku, zbudowanego w 2 poł. XIX w.

Historia

Budowę węzła kolejowego w Kluczborku rozpoczęto w 1868 r. w związku z połączeniem Oleśnicy i Fosowskiego linią kolejową. Hala służyła do postoju, obsługi i naprawy lokomotyw. Jest jedną z dwóch hal w układzie wachlarzowym w zespole stacji (druga, wagonownia, znajduje się przy al. Kolejowej). W latach 70. XIX w. zbudowano część południową, murowaną z cegły, przykrytą dachem o żelaznej, nitowanej konstrukcji. Od południa przylega do niej murowany budynek. W drugim etapie, ok. 1900 r. halę przedłużono w kierunku północno-zachodnim do planu półkola, z centralnie umieszczoną obrotnicą. W powiększonej formie hala miała 23 wachlarzowo rozłożone (stąd nazwa) 23 stanowiska dla lokomotyw. Budynek pełnił swoją funkcję do 2002 r. Powoli z krajobrazu znikają elementy dawnej, często już nieużytkowanej infrastruktury kolejowej. Hale wachlarzowe znajdziemy m.in. w Głogowie, Świdnicy, Poznaniu.

Opis

Lokomotywownia znajduje się na południowy zachód od miasta, na terenie czynnej stacji kolejowej, tuż przy torach. Składa się z dwóch zasadniczych części tworzących połowę koła, w środku którego znajduje się obrotnica. Część południowa jest murowana z cegły, przykryta dachem o żelaznej, nitowanej konstrukcji. Od południa przylega do niej murowany budynek. Nieco szersza i niższa część północno-zachodnia zbudowana jest w drewnianej konstrukcji szkieletowej o ceglanym wypełnieniu. Przykryta jest dwuspadowym, drewnianym dachem oraz skomunikowana od zachodu z ceglanym budynkiem o nieregularnym planie zbliżonym do litery L. Elewacje od południa i zachodu mają regularną artykulację i skromny detal architektoniczny w postaci płycin, lizen i fryzu ceglanego. Elewację od strony obrotnicy stanowi głównie żelazna konstrukcja wrót. Południowa hala wyposażona jest w 15 kanałów obsługowych, północno-zachodnia - siedem. Tory z obrotnicy prowadzą promieniście do kanałów przez rozsuwane żelazne, opierzone blachą falistą wrota. Zachowane są obrotnica oraz tory prowadzące z niej do kanałów obsługowych w hali. Później powstałe stanowisko operatora obrotnicy jest zdewastowane.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Oprac. Joanna Szot, OT NID w Opolu, 01.05.2015 r.

 

Bibliografia

  • Kreuzburg. Stadt und Kreis in Oberschlesien. Geschichte und Erinnerung, Bearb. R. Dette, Duderstadt 1990.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: infrastruktura kolejowa
  • Chronologia: 3-4 ćw. XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Generała Sikorskiego 18, Kluczbork
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. kluczborski, gmina Kluczbork - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy