Ruina pałacu, Kamionna
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Barokizacja pałacu w Kamionnej była prawdopodobnie dziełem wrocławskiego budowniczego Christopha Hacknera, autora m.in. wrocławskiego pałacu Hatzfeldtów oraz kościoła pw. 11 Tysięcy Dziewic.

Historia

Znajdująca się obecnie w ruinie budowla była pierwotnie gotycką wieżą mieszkalną, rozbudowaną prawdopodobnie w 1571 r. dla Konrada von Seidlitz w czteroskrzydłowy, piętrowy dwór nawodny z prostokątnym dziedzińcem, który ujmowały arkady w obu kondygnacjach. Następnie w l. 1740-1744 dwór ten został zbarokizowany zapewne przez architekta Christopha Hacknera, dla ówczesnych właścicieli barona Franciscusa Alexandra Augustusa von Kalckreuth i jego żony Marii Elisabeth Schmerhowsky von Lidkowitz. Budowla poprzez zmianę bryły i wystroju elewacji zyskała formę okazałego, czteroskrzydłowego pałacu, krytego dachami mansardowymi, z elewacjami ozdobionymi pilastrami w wielkim porządku. Fasadę rozczłonkowywał trójosiowy ryzalit z balkonowym portalem na osi, zwieńczony trójkątnym tympanonem. Zmieniono wówczas także układ i wystrój wnętrz.

W okresie między 1768, a 1850 r. rozebrano południowe i wschodnie skrzydło budowli, przykrywając pozostałe po nich piwnice płaskim dachem. Po 1850 r. zamurowano arkady dziedzińca; po 1871 r. zmieniono kształt dachu nad skrzydłem północnym i zachodnim; a w 1935 r. odnowiono tynki. Po 1945 r. pałac zamieszkały był do roku 1984.

Opis

Ruina pałacu na złożeniu renesansowym, otoczona pozbawioną wody fosą, powiązana jest przestrzennie z folwarkiem i usytuowana w centralnej części wsi.

Pałac był podpiwniczoną, II-kondygnacyjną, czteroskrzydłową budowlą na wysokim cokole, założoną wokół prostokątnego dziedzińca, ujętego arkadami w obu kondygnacjach. Południowe i wschodnie skrzydło pałacu rozebrano w okresie między 1768, a 1850 r., pozostawiając nakryte dachami piwnice, w których od południa znajdują się relikty gotyckie. Jednotraktowe, północne, frontowe skrzydło pałacu z ryzalitem zwieńczonym trójkątnym tympanonem, poprzedzał most wsparty na półkolistym przęśle, przerzuconym ponad fosą. Elewacje artykułowały kompozytowe pilastry w wielkim porządku, dźwigające odcinki belkowania i profilowany gzyms wieńczący. Otwory okienne otaczały rozbudowane, uszakowe obramienia z gzymsami nadokiennymi (w przyziemiu) i kluczami (w II kondygnacji), ozdobione u dołu płycinami podokienników. Główny otwór wejściowy na osi ryzalitu ujmował kamienny portal zamknięty łukiem koszowym, z dwiema kolumnami i dwiema hermami z półpostaciami atlantów, wspierających balkon o ażurowej balustradzie. Wnętrza nakrywały renesansowe sklepienia krzyżowe i kolebkowe z lunetami oraz barokowe sufity z fasetami ozdobione plafonami z dekoracją stiukową. Obecnie zachowane są znacznie uszkodzone ściany obwodowe skrzydła pn. i zach., a także część sklepionych pomieszczeń w przyziemiu, sień przelotowa i piwnice. Na elewacjach widoczne są pozostałości detalu architektonicznego i portalu (w fasadzie).

Zabytek niedostępny, własność prywatna.

Oprac. Beata Sebzda, OT NID we Wrocławiu, 24.04.2015 r.

Bibliografia

Degen K., Die Bau- und Kunstdenkmäler des Landkreis Breslau, Frankfurt am Main 1965, s. 120-123.

Katalog zabytków sztuki w Polsce. Seria Nowa, t. IV, z. 2, Województwo wrocławskie, Sobótka, Kąty Wrocławskie i okolice, pod red. J. Pokory i M. Zlata, Warszawa 1991, s. 30-32.

Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska. Warszawa 2005, s. 143.

Sieber H, Burgen und Schlösser in Schlesien. Frankfurth am Main, 1962, s. 86

Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 383-384.

 

Bandurska J., Studium historyczno-architektoniczne pałacu w Kamionnej, Wrocław 1976, mps. w archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Oddział Terenowy we Wrocławiu mps. NID OT Wocław.

 

Informacje ogólne

  • Rodzaj: pałac
  • Chronologia: 1571 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kamionna
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. wrocławski, gmina Kąty Wrocławskie - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy