Kamienica Pod Pająkiem, Kraków
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Kamienica Pod Pająkiem

Kraków

photo

Jeden z najlepszych przykładów twórczości krakowskiego architekta Teodora Talowskiego (1857-1910). Kamienicę charakteryzuje stosowanie spatynowanej cegły i kamiennego detalu, elementów historycznych, rozbudowanej ornamentyki oraz asymetria i ekspresja.

Historia

Kamienica wzniesiona została w latach 1887-1890, wg projektu i pod kierunkiem Teodora Talowskiego, jako dom własny architekta i jego żony Anny. Projekt budowy zatwierdzono w 1887 r., w 1889 powstał projekt dodatkowy obejmujący narożną wieżyczkę. W lutym 1890 r. potwierdzono ukończenie prac. Data 1889 umieszczona jest w szczycie kamienicy, której cyfry są przedzielone płaskorzeźbą słońca.

Opis

Kamienica należy do pierwszej fazy twórczości Talowskiego. Usytuowana jest przy ulicy Karmelickiej 35 na rogu z ul. Batorego, w pierzejach obu ulic, w zabudowie zwartej. Działka zabudowana jest w całości przez dwuskrzydłową kamienicę, z niewielkim podwórkiem. Założona jest na rzucie nieregularnym, uwarunkowanym kształtem działki, ze ściętym narożem. Układ pomieszczeń jest dwu- i jednotraktowy. Kamienica jest trzypiętrowa, dwuskrzydłowa, podpiwniczona nakryta dachami dwuspadowymi. W narożniku obu skrzydeł widoczna jest wieloboczna wieżyczka. Kamienica jest murowana z cegły, nietynkowana. Konstrukcja dachu jest drewniana, stolcowa, dach kryty dachówką ceramiczną. Wieżyczka nakryta jest dachem namiotowym, krytym blachą, nad wykuszem znajduje się daszek dwuspadowy, kryty dachówką. Elewacje wykonane są z ciemnoczerwonej cegły klinkierowej, zendrówek i zwykłej cegły, a detale i ornamenty z białego kamienia. W elewacji znajdują się także specjalne kanaliki, mające umożliwić obrośnięcie budynku przez dzikie wino. Elewacje są płaskie, bez podziałów architektonicznych, zwieńczone krenelażem, attyką dwoma szczytami i urozmaicone wykuszem, narożną wieżą i dekoracją. Fasada od ulicy Karmelickiej jest asymetryczna. Esownice szczytu rozpoczynają się już na wysokości pierwszego piętra (z prawej strony). W jego zwieńczeniu znajduje się okrągły otwór z pająkiem w sieci, poniżej wspomniana już data budowy z wyobrażeniem słońca i zegar słoneczny. Pod gzymsem, znajdującym się z lewej strony szczytu, umieszczony jest napis: Fecit Theodorus Talowski i skrzydlaty smok. Na poziomie pierwszego piętra znajduje się wykusz z oknem ujętym w dwa pilastry, na których spoczywa belkowanie i gzyms. Na belkowaniu umieszczony jest napis: Si Deus nobiscum quis contra nos (Jeśli Bóg z nami, któż przeciw nam). U dołu wykusza widoczny jest uskrzydlony dysk słoneczny z dwoma głowami ptasimi.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Oprac. Olga Dyba NID OT w Krakowie, 12.11.2014 r.

Bibliografia

  • Bałus W., Dom - przybytek - "nastrój dawności". O kilku kamienicach Teodora Talowskiego (w:) Klejnoty i sekrety Krakowa, Kraków 1994, s. 215-238.
  • Bałus W., Historyzm, analogiczność, malowniczość. Rozważania o centralnych kategoriach twórczości Teodora Talowskiego (1857-1910), „Folia Historiae Artium”, T. XXIV (1988), s. 117-138.
  • Beiersdorf Z., Architekt Teodor Talowski. Charakterystyka twórczości (w:) Sztuka 2. połowy XIX wieku, Warszawa 1973, s. 199-214.
  • Gutowski M., Gutowski B., Architektura secesyjna w Galicji, Warszawa 2001.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: 1887-1890
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Karmelicka 35/Batorego , Kraków
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. Kraków, gmina Kraków
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy