Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Przedmiotowy budynek, wybudowany na pocz. XVII w., zlokalizowany jest w południowej pierzei ul. Rynek. Obiekt w zwartej zabudowie. Trzykondygnacyjny budynek z poddaszem, podpiwniczony o zróżnicowanym detalu architektonicznym. Kamienica wzniesiona w stylu renesansowym. Prezentowana zabudowa stanowi istotny element w układzie przestrzennym miasta Żagania.

Historia

Około poł. XIII w. Żagań otrzymał od księcia głogowskiego Konrada I prawa miejskie. Nie znamy dokładnej daty lokacji ponieważ nie zachował się akt nadania praw miejskich dla Żagania. Lokacyjny ośrodek rozplanowany został w oparciu o czworoboczny rynek, z którego narożników wyprowadzono ulice. Obszar wytyczonego miasta był niewielki, ograniczony do placu rynkowego na środku którego powstał drewniany ratusz i bocznych uliczek. Około 1280 r. Żagań poszerzono w kierunku wschodnim od linii dzisiejszej ul. Długiej po ul. Wałową. Tak ukształtowany XIII w. układ przestrzenny był podstawą rozplanowania miasta przez kolejne stulecia. Teren na którym znajduje się przedmiotowy budynek znajduje się ścisłym centrum, w obrębie dawnych murów obronnych miasta. Pierwsze wznoszone budynki przy tej ulicy to drewniane domy o charakterze szczytowym, przeważnie dwukondygnacyjne i trójosiowe. Zabudowa rynku wielokrotnie niszczona przez pożary i wrogie najazdy odbudowywana była w nowej formie, na reliktach wcześniejszej. Dopiero w późniejszych lat zamożni właściciele zaczęli budować murowane i okazalsze domy. Pełen rozwój miasta przypadał na II poł. XVI w. Zabudowa rynku przez cały ten czas utrzymywała jednak handlowo- usługowy charakter. W XIX w. przebudowane zostały wszystkie partery budynków starego miasta i przystosowane zostały do nowożytnych celów handlowych. Posesje mieli tu m.in. lekarze, rzemieślnicy, czy prawnicy. Średniowieczny układ urbanistyczny zachował się do XIX w. Działania II wojny światowej sprawiły, że znaczna część (90%) zabytkowego centrum została zniszczona. Z zachowanych, najcenniejszych obiektów wyjątkową grupę stanowią cztery domy usytuowane przy ul. Rynek nr 7, 8, 9, 10. Są to renesansowe kamienice wybudowane na pocz. XVII w. na zrębach wcześniejszych gotyckich budynków, uszkodzone w czasie działań wojennych i odbudowane w latach 1962-1966.

Na temat przedmiotowego obiektu zachowało się niewiele dokumentacji archiwalnej. Nie znamy dokładnej daty powstania budynku, nazwiska projektanta oraz wykonawcy. Kamienicę wzniesiono na pocz. XVII w. na zrębach starszego budynku. Brak akt policji budowlanej uniemożliwia nam sprecyzowanie zakresu wszystkich prac murarskich przy obiekcie. Prawdopodobnie w II poł. XIX w., jak to miało miejsce w sąsiadujących budynkach, przebudowano parter kamienicy dostosowując go do nowych potrzeb handlowych. Wedy też wybite zostało okno z wejściem sklepowym. Działania II wojny światowej spowodowały częściowe uszkodzenie budynku. Do prac remontowych przystąpiono w latach 1962-1966. Budynek przeszedł na własność samorządu i po remoncie zasiedlony został lokatorami. Ok. 2010 r. odnowiono fasadę budynku. Obiekt nie uległ większym przekształceniom. Obecnie w obiekcie mieści się lokal usługowy i mieszkania. Budynek należy do reprezentacyjnych budowli miasta.

Opis

Kamienica usytuowana na ul. Rynek jest obiektem w zwartej zabudowie. Budynek zlokalizowany w ścisłym centrum Żagania, po południowej stronie ratusza. Ulica Rynek znajduje się w strefie ścisłej ochrony konserwatorskiej miasta. Budynek znajduje się na niewielkiej działce, fasadą zwrócony do otwartego placu rynkowego. Budynek wzniesiono na rzucie zbliżonym do prostokąta, podpiwniczony. Piwnice nakryte sklepieniem beczkowym z lunetami. Obiekt wzniesiono z cegły, ściany są obustronnie tynkowane. Trzykondygnacyjny budynek z poddaszem pokrywa dach dwuspadowy. Fasada budynku trzyosiowa, zwieńczona falistym szczytem zdobiony gzymsami i pasem z ornamentem. W płaszczyźnie szczytu na dwóch poziomach umieszczono cztery okienka doświetlające poddasze. Podwójną szerokość szczytu zmniejszono optycznie przez zastosowanie trzech pilastrów. Na parterze budynku znajdują się dwa okna z umieszczonym po boku otworem wejściowym zamknięty łukiem odcinkowym. Fasada kamienicy o zróżnicowanym detalu architektonicznym. Poszczególne kondygnacje przepruwają prostokątne otwory okienne. Okna ujęto obramowaniami i zwieńczone profilowanymi naczółkami. Bryła obiektu zachowana w pierwotnym stanie bez znaczących przekształceń.

Kamienica, to zabytek będący własnością samorządową i prywatną. Ze względu na to, że w budynku mieści się lokal usługowy i mieszkania, obiekt nie jest szeroko udostępniany.

Oprac. Krzysztof Słowiński, OT NID w Zielonej Górze, 17.04.2015 r.

Bibliografia

  • Garbacz K., Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego, tom II, Zielona Góra 2012.
  • Kąsinowska-Spychalska R., Kamienice przy Starym Rynku nr 7, 8, 9, 10 w Żaganiu, (ze zbiorów LWKZ), Szczecin 1958.
  • Kowalski S., Miasta Środkowego Nadodrza, Zielona Góra 1994.
  • Studia na początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą, pod red. Z. Kaczmarczyka i A. Wędzkiego, Zielona Góra 1970.
  • Żagań, pod red. Z. Hodun, Zielona Góra 1981.
  • Żagań znany i nieznany, pod red. K. Adamek i M. Świątka, Żagań 2002.
  • Żagań w historii Śląska, pod red. W. Beina i H. Szczegóły, Żagań 1997.                  

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: pocz. XVII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rynek 8, Żagań
  • Lokalizacja: woj. lubuskie, pow. żagański, gmina Żagań (gm. miejska)
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy