Cerkiew par. greckokatolicka pw. św. Jerzego, Jurowce
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Cerkiew par. greckokatolicka pw. św. Jerzego

Jurowce

photo

Cerkiew reprezentuje grupę obiektów, które powstały w wyniku poszukiwań ukraińskiego stylu cerkiewnego. Jest na terenie woj. podkarpackiego jednym z najwcześniej powstałych obiektów, w których te dążenia się uwidaczniają (trójdzielność, trójkopułowość, centralizacja planu poprzez dostawienie do nawy dużych aneksów kaplicowych).

Historia

Cerkiew zbudowana została w 1873 r. Taka data znajduje się na nadprożu drzwi frontowych babińca. W 1892 r. wykonano ikonostas i być może również polichromię we wnętrzu. Autorem ikonostasu był nieznany z imienia Meczdigockij. W 1905 r. obok cerkwi wzniesiono murowaną dzwonnicę. Podczas remontu w 1924 r. boczne aneksy (kaplice) nawy pokryto blachą (wcześniej założony był gont), a przy prezbiterium od strony pd. dobudowano kaplicę. W 1946 r. cerkiew została przejęta przez Kościół rzymsko-katolicką. Podczas kolejnych remontów (w 1970 r. i 1981 r.) wzmocniono fundamenty cerkwi i wymieniono pokrycie dachu oraz szalunek ścian, a także podwyższono przedsionek do wysokości ścian cerkwi. W 1989 r. wykonano posadzkę lastrikową w nawie i babińcu, kaplicę południową obito boazerią i przeprowadzono renowację polichromii. W 2015 blaszane pokrycie kopuł zmieniono na miedziane.

Opis

Cerkiew jest położona na niewielkim wzniesieniu w północno-wschodniej części wsi, przy drodze Rzeszów-Sanok. Na pn. od cerkwi wznosi się murowana, dwukondygnacyjna dzwonnica w typie parawanowych. Teren cerkiewny otoczony współczesnym, stalowym ogrodzeniem. Cerkiew jest orientowana.

Jest to cerkiew trójdzielna, trzykopułowa, założona na planie krzyża greckiego. Jest ona złożona z prezbiterium na planie zbliżonym do kwadratu, zamkniętego od wsch. trójbocznie, kwadratowej nawy, większej od pozostałych członów budowli oraz nieco mniejszego babińca, również na planie kwadratu. Do nawy od północnej i południowej przylegają nieco węższe od niej trójbocznie zamknięte aneksy kaplicowe, tworząc wraz z prezbiterium i babińcem plan dość regularnego krzyża greckiego. Do prezbiterium od strony południowej dostawiona jest kaplica kolatorska, zamknięta trójbocznie od wschodu. Po przeciwnej stronie prezbiterium - od strony północnej - znajduje się zakrystia na planie zbliżonym do kwadratu. Babiniec poprzedzony jest nieco węższym przedsionkiem na rzucie prostokąta. Bryła cerkwi jest zwarta, zestawiona z łatwo wyodrębnialnych, kubicznych członów i malownicza dzięki różnorodności zastosowanych figur geometrycznych: sześcianów i prostopadłościanów w dolnej kondygnacji oraz ośmiobocznych graniastosłupów zwieńczonych czaszami kopuł w kondygnacji górnej. Prezbiterium, nawa, aneksy kaplicowe oraz babiniec z przedsionkiem mają tę samą wysokość i nakryte są dachami o jednakowej wysokości kalenic. Prezbiterium i kaplice przekryte są dachami wielopołaciowymi. Babiniec z przedsionkiem kryje wspólny dach dwuspadowy, a naroża nawy daszki koszowe połączone płynnie z dachem nad babińcem i dachem nad prezbiterium. Przyprezbiterialna kaplica kolatorska i zakrystia są niższe od prezbiterium. Zakrystię kryje dach dwupołaciowy, a kaplicę trójpołaciowy. Nad prezbiterium, nawą i babińcem sferyczne kopuły różnej wielkości (największa nad nawą, najmniejsza nad babińcem) posadowione na stosunkowo wysokich ośmiobocznych tamburach i zwieńczone niskimi pseudolatarniami nakrytymi cebulastymi hełmami. Cerkiew jest budowlą drewnianą, wzniesioną w konstrukcji zrębowej z wyjątkiem słupowego przedsionka. Ściany cerkwi szalowane są deskami w pionie, dachy pokryte blachą. Otwory drzwiowe prostokątne. Otwory okienne prostokątne, zamknięte łukiem półkolistym. Wewnątrz nad prezbiterium, nawą i babińcem kopuły na bębnach, w zakrystii i kaplicy pozorne sklepienia kolebkowe, w kaplicach transeptowych sklepienia zwierciadlane. Chór muzyczny nadwieszony wzdłuż zach. ściany babińca, parapet w środkowej części wybrzuszony. Ściany częściowo pokryte polichromią geometryczno-ornamentalną i figuralną (głównie w tamburach i kopułach).

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz, możliwość zwiedzania wnętrza po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym

Oprac. Ryszard Kwolek, OT NID w Rzeszowie, 20.10.2014 r.

Bibliografia

  • Bańkosz R., Cerkwie szlaku ikon, Krosno 2007.
  • Michniewscy M. i A., Duda-Gryc M., Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja. Przewodnik, Pruszków 2011.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, Seria Nowa, t. I Województwo krośnieńskie, z. 2 Lesko, Sanok, Ustrzyki Dolne i okolice, oprac.: E. Śnieżyńska-Stolotowa, F. Stolot, Warszawa 1982.
  • Karta ewidencyjna, Cerkiew par. gr.-kat. p.w. św. Jerzego, ob. kościół par. rzym.-kat. p.w. śś Piotra i Pawła w Jurowcach, opr. B. A. Bosakowie, Archiwum WUOZ w Przemyślu - Delegatura w Krośnie, 1991.
  • Saładiak A., Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Warszawa 1993.
  • Szematyzmy duchowieństwa grekokatolickiego z lat 1877, 1879, 1927, 1936, 1938-39.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: 1873 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Jurowce
  • Lokalizacja: woj. podkarpackie, pow. sanocki, gmina Sanok
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy