Zespół dworski, Jodłówka
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Drewniany dwór w Jodłówce jest jednym z nielicznie zachowanych w woj. podlaskim obiektów tego typu, powstałych na przełomie XIX i XX wieku. Obiekt posiada wartości artystyczne. Cechuje go harmonia rozplanowania bryły, symetria i rytm otworów okiennych oraz detale architektoniczne nawiązujące do klasycyzmu. Ganki wsparte są na kolumnach w stylu toskańskim, zwieńczone trójkątnym prostym frontonem. Zaprojektowany wokół park dworski doskonale komponuje się z leśnym otoczeniem.

Historia

Dwór został wybudowany na przełomie XIX i XX w. jako letnia siedziba właścicieli majątku Wojnówka - Wołoncewiczów (Wołyncewiczów). Na przełomie XIX i XX w. w Jodłówce osiadła córka Samula Wołoncewicza - Kazimiera Mroczkowska, która przeniosła się tu na stałe po wyjściu za mąż. Wprowadziła ona szereg istotnych zmian, wznosząc budynki gospodarcze i organizując park. Park posiadał swobodną kompozycję dróg i nasadzeń składających się głównie z lip, grabów, świerków, brzóz, klonów, grochodrzewów, czeremch i różnych gatunków drzew ozdobnych (w tym licznych lilaków). W okresie międzywojennym, po śmierci K. Mroczkowskiej, Jodłówka zamieszkiwana była stale przez jej córkę - Marię. Mąż tej ostatniej - Zenon Krogulec władał majątkiem do czasów II wojny światowej. Po wojnie majątek rozparcelowano, przy czym lasy i park przejęło Nadleśnictwo Bielsk Podlaski, a zabudowania i sad przekazano Wojskom Ochrony Pogranicza. Zdewastowane przez WOP budynki gospodarcze rozebrano przed 1954 rokiem. Po opuszczeniu Jodłówki przez wojsko dwór użytkowała w latach 1954-1968 szkoła podstawowa. Następnie pn. część założenia przejął ponownie Z. Krogulec, który przed śmiercią (w 1976 r.) rozpoczął trwający do dziś remont dworu kontynuowany przez jego następców.

Opis

Założenie dworsko-parkowe w Jodłówce usytuowane jest wśród lasów, na południowy- wschód od wsi Wojnówka, w odległości około 2 km od granicy z Białorusią. Dwór na rzucie prostokąta, jednokondygnacjowy, częściowo podpiwniczony, nakryty dachem czterospadowym. W dłuższych połaciach dachu półkoliste lukarny. Obiekt z trzema prostokątnymi aneksami (gankami) przy elewacjach: północnej, wschodniej i zachodniej. Ganki wsparte na czterech kolumnach w stylu toskańskim, nakryte daszkami dwuspadowymi, kryte gontem. Obiekt drewniany, wybudowany w konstrukcji zrębowej posadowiony na podmurowaniu kamiennym, dach kryty jest gontem. Wnętrze o układzie dwutraktowym. Na południe od dworu (usytuowanego frontem na wschód) znajdują się pozostałości parku krajobrazowego zaś na zachód od niego mieści się sad.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Grzegorz Ryżewski, OT NID w Białymstoku, 17.10.2014 r.

Bibliografia

  • Bończak-Kucharczyk E., Kucharczyk K., Maroszek J., Katalog parków i ogrodów zabytkowych dawnego województwa białostockiego. Stan z 1988 roku, Białystok 2000, s. 116-117.
  • Karta ewidencyjna, Jodłówka. Dwór, oprac. Cybulko Z., Białystok 1982, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Białymstoku.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: dwór
  • Chronologia: XIX/XX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Jodłówka
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. hajnowski, gmina Dubicze Cerkiewne
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy