Pałac, Jelenia Góra
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Późnobarokowy pałac, wzniesiony w latach 1784-1788. Dobry przykład architektury rezydencjonalnej końca XVIII w. z obszaru Dolnego Śląska, ważny także jako siedziba jednej z gałęzi rodu von Schaffgotsch - znanych śląskich możnowładców.

Historia

Budynek powstały w latach 1784-1788 dla Johanna Nepomucena Schaffgotscha w miejscu renesansowego dworu z XVI w., spalonego w 1777 r. Wzniesiony przez Johanna Georga Rudolfa, zapewne według projektu wykonanego w Pradze. Elewacje dekorowane przez Augustina Wagnera i Johanna Pausenbergera. Wnętrza utrzymane w stylu empire, z lat 1789-1809 (malarz Anton Paetz, sztukator Johann Joseph Echtler, projekt mebli: Christian Emmanuel Laube). W 1839 r. do tylnej elewacji dostawiono wsparty na filarach taras. W latach 1865-66 przebudowa części wnętrz w duchu historyzmu, w 1900 r. przebudowa z przywróceniem form klasycystycznych. Remont i częściowe przekształcenie wnętrz w latach 1949-51 w związku z przeznaczeniem na ośrodek rządowy. Kolejne remonty w latach 1972-73 i 1976 r. Obiekt od 1975 r. jest siedzibą filii Politechniki Wrocławskiej. Towarzyszący pałacowi park, założony w 1713 r. jako ogród barokowy, przekształcono w 1796 r. i powiększono w latach 1816-21 oraz 1834 (przy udziale ogrodnika Rittera z Bad Muskau). Został gruntownie przekształcony i poszerzony do obecnych granic w 1889 r. (ogrodnik Rother z Wrocławia).

Opis

Budynek usytuowany w centrum Cieplic, w południowej pierzei placu. Utrzymany w stylu barokowo-klasycystycznym. Wzniesiony na planie litery „C” o zwróconych na południe ramionach, murowany z kamienia i cegły. Obiekt trójkondygnacyjny, o zwartej, trójskrzydłowej bryle osadzonej na niskim cokole, z wydłużonym korpusem i krótszymi bocznymi, zryzalitowanymi skrzydłami bocznymi. Nakryty zespołem dwuspadowych dachów z lukarnami. Elewacje tynkowane, cokół wyłożony płytami piaskowca. Wydłużona, dwudziestojednoosiowa fasada długości 81 m z symetrycznymi, trójosiowymi pseudoryzalitami. Akcentowana boniowanymi pilastrami w narożach, w partii trzech środkowych osi dzielona pilastrami wielkiego porządku dźwigającymi gzyms koronujący, wygięty półkoliście nad osią środkową, gdzie kartusz herbowy. Otwory okienne rw kamiennych oprawach, ozmieszczone regularnie, prostokątne, a trzech środkowych osiach I piętra zamknięte koszowo, z półkolistymi naczółkami. Powyżej duże, owalne okulusy. Od strony ogrodu taras na kanelowanych filarach (1839 r.). Wnętrza trójtraktowe, z wąskim wewnętrznym traktem korytarzowym. Pomieszczenia parteru sklepione kolebką z lunetami, na piętrach stropy płaskie z fasetami, częściowo dekorowane stiukami. Na osi korpusu dwukondygnacyjna sala balowa (Sala Wielka), o bogatym klasycystycznym wystroju; podobny wystrój w salach Białej, Niebieskiej (gdzie oryginalne jedwabne tapiserie z k. XVIII w.), Żółtej, kaplicy i pokoju muzycznym. Zachowany zespół empirowych pieców kaflowych XVIII/XIX w.

Na południe od obiektu rozległy park, podzielony na część pałacową i zdrojową.

Budynek jest siedzibą uczelni i jest dostępny z zewnątrz bez ograniczeń. Zwiedzanie wnętrz możliwe po wcześniejszym uzgodnieniu.

Oprac. Piotr Roczek, 04.05.2015 r.

Bibliografia

  • Słownik Geografii Turystycznej Sudetów. T. 4 Kotlina Jeleniogórska, red. M. Staffa, Wrocław 1999, s. 117-119,
  • Wojciech Kapałczyński, Piotr Napierała, Zamki, pałace i dwory Kotliny Jeleniogórskiej, Jelenia Góra-Wrocław 2005, s. 15-18,
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 360.
 

 

Informacje ogólne

  • Rodzaj: pałac
  • Chronologia: 2 poł. XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Piastowski 27, Jelenia Góra
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. Jelenia Góra, gmina Jelenia Góra
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy