Zespół dworski Du Château, Hrubieszów
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Zespół dworski Du Château

Hrubieszów

photo

Rzadki w regionie przykład barokowego dworku podmiejskiego, obecnie siedziba muzeum.

Historia

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1255, w 1400 r. Hrubieszów otrzymał prawa miejskie. Od 1. poł. XV w. było to starostwo niegrodowe, należące w XVIII w. do Potockich h. Pilawa. Franciszek Salezy Potocki, wojewoda kijowski, ostatni faktyczny starosta miał tu (w pobliżu zrujnowanego zamku) drewniany dwór, odnotowany w inwentarzu z 1772 r. sporządzonym podczas przekazania starostwa synowi Stanisławowi Szczęsnemu. W kontekście powyższego inwentarza i dalszej historii własnościowej niejasna pozostaje data powstania obecnego dworu, którego barokowa bryła wskazywałaby na wcześniejszy czas powstania niż data „1791” umieszczona na portyku. Na przełomie XVIII i XIX w. rząd austriacki wymienił starostwo hrubieszowskie z hrabią Ignacym Cetnerem, wojewodą bełskim i Hrubieszów stał się miastem prywatnym. Wkrótce dobra zostały sprzedane Aleksandrowi i Annie Sapiehom, którzy nabyli je na rzecz Stanisława Staszica (nie będąc szlachcicem nie miał prawa posiadania ziemi na terenie Austrii). W 1816 r. Staszic założył słynną fundację „Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie”. Dwór został wyłączony z fundacji i przekazany za zasługi prawne Józefowi Wężykowi - Widawskiemu. Otoczony jedynie z kilkumorgowym ogrodem ciągnącym się do rzeki, miał charakter siedziby podmiejskiej. W 1812 r. został zakupiony przez aptekarza Jana Terleckiego, który umieścił w nim aptekę. Po nabyciu w 1848 r. przez Piotra Aleksandra Du Château (także farmaceutę), potomka oficera napoleońskiego, dwór pozostał przez ponad sto lat w rękach tej rodziny. Ostatnią właścicielką była z Maria Du Château z domu Mazaraki, od której w 1971 r. dwór został odkupiony na cele społeczne i przeznaczony na muzeum oraz siedzibę Towarzystwa Regionalnego.

Opis

Zespół dworski położony w południowej części miasta, nad rzeką Huczwą, w sąsiedztwie nieistniejącego zamku, przy ul. 3 Maja. W skład zespołu wchodzi dwór oraz, powiązane z nim za pomocą łączników, dwie oficyny usytuowane po obu stronach niewielkiego dziedzińca z gazonem. Dwór barokowy. Zbudowany na planie prostokąta, parterowy, z mieszkalnym poddaszem, nakryty dachem mansardowym z lukarnami. Układ wnętrza dwutraktowy, trójdzielny, z hallem i salonem na osi (częściowo przekształcony w 1941 roku i później). Dwór murowany z cegły, otynkowany. W części wschodniej pomieszczenia parteru nakryte sklepieniami kolebkowymi i krzyżowymi, piwnice sklepione kolebkowo. Elewacja frontowa (północna) dziewięcioosiowa, z wgłębnym, piętrowym portykiem o czterech toskańskich kolumnach dźwigających uproszczone belkowanie i trójkątny fronton o wklęsłych zakończeniach. W tympanonie frontonu czterolistny otwór w obramieniu i data 1791. Naroża dworu ujęte pilastrami, elewacje zwieńczone profilowanym gzymsem. Otwory okienne prostokątne (w łączniku zamknięte półkoliście), część ujęta profilowanymi opaskami. Oficyny: zachodnia zapewne z ok. poł. XIX w. i wschodnia z 1941 r. - utrzymane w stylistyce dworu. Wzniesione na planie prostokąta, parterowe, murowane, nakryte dachami naczółkowymi. Pod oficyną wschodnią zasypane piwnice pochodzące zapewne z wcześniejszego obiektu. Dziedziniec od ulicy oddzielony ażurowym ogrodzeniem z ok. poł XIX wieku, przekształcanym w XX w.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 30-06-2015 r.

Bibliografia

  • Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 6, Województwo bełskie, ziemia chełmska województwa ruskiego, Wrocław 1995, s. 40-45.
  • Fabijańska-Żurawska T., Hrubieszów. Dzieje i zabytki, Hrubieszów 1993, s. 9, 10-15.
  • Fabijanska-Żurawska T., Wspomnienie dworu, „Spotkania z Zabytkami”, 1996, nr 5, s. 12-14.

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VIII: Województwo lubelskie, z. 6: Powiat hrubieszowski, Warszawa 1964, s. 24-25.
  • Omilanowska M., Polska. Pałace i dwory, Warszawa 2005, s. 68-69.
  • Wróbel-Lipowa K., Na przełomie epok. Hrubieszów w Galicji Wschodniej (1772-1809), (w:) Dzieje      Hrubieszowa, T. I Od pradziejów do 1918 roku, pod. red. R. Szczygła, Hrubieszów 2006, s. 155-157.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: dwór
  • Chronologia: 4. ćw. XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: 3 Maja 11, Hrubieszów
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. hrubieszowski, gmina Hrubieszów (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy