Grodzisko, Gniewków
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Przykład wczesnośredniowiecznego budownictwa obronnego.

Usytuowanie i opis

Grodzisko w Gniewkowie zlokalizowane jest w obrębie mezoregionu Obniżenia Podsudec-kiego, na granicy z Równiną Chojnowską i Pogórzem Kaczawskim. Stanowisko usytuowane jest na wysokiej terasie, opadającej stromo ku dawnemu korytu Nysy Małej, około 200 m na wschód od Bolkowic, 300 m na południe od drogi Bolkowice - Gniewków.

Powierzchnia stanowiska wynosi ok. 0,08 ha. Owalny majdan o wymiarach 26x30 m otoczony jest wałami, tworzącymi w rzucie podkowę. Ich krańce: południowy i północny dochodzą do krawędzi terasy. Szerokość rozsypiska wału wynosi od 6 m w partii północno-zachodniej do 22 m w części południowo-zachodniej. Wysokość wału waha się od 1,3 m w części północno-zachodniej do 6,5 m w części południowo-wschodniej. Od strony północnej grodziska zarejestrowano istnienie osady przygrodowej oddzielonej od grodu uskokiem o wysokości 1-1,5 m.

Historia

Założenie grodu w Gniewkowie można datować na schyłek IX wieku lub początek X wieku, zaś jego opuszczenie przez mieszkańców na koniec X lub początek XI wieku.

Badacze uważają, że mi.in zastosowanie kamienia jako surowca budowlanego świadczy o kontaktach tutejszej ludności (prawdopodobnie Ślężanie) z Państwem Wielkomorawskim. Podobne rozwiązania technologiczne zaobserwowano m.in. w Dobromierzu, Piotrowicach, Gilowie czy Niemczy.

Stan i wyniki badań

Grodzisko badano powierzchniowo już w XIX wieku, potem w okresie międzywojennym. Badaniami powierzchniowe i sondażowymi w latach 1962-62 kierowali Andrzej Gałuszka i Tadeusz Kaletyn, a w roku 1975 Czesław Lasota. W latach 2007-2008 z inicjatywy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego podjęto badania wykopaliskowe, które prowadzili Krzysztof Jaworski i Sylwia Rodak. W trakcie ostatnich badań założono 12 wykopów o łącznej powierzchni 140 m kw. Najliczniejszą grupą zabytków stanowiły fragmenty naczyń ceramicznych, głównie wczesnośredniowiecznych. Odkryto niewielką ilość przedmiotów wykonanych z żelaza, m.in. gwoździe, grot, noże, sprzączki.

Badania wykopaliskowe objęły również elementy konstrukcyjne założenia obronnego jak i rozplanowanie obiektu. Ustalono, że wał otaczający gród zbudowano w konstrukcji przekładkowej z kamienną oblicówką. Odkryte w trakcie badań wału spalone belki świadczą o pożarze, który strawił konstrukcję.

Badacze sugerują, że w północnej części majdanu zlokalizowane były zabudowania.

Wcześniej przypuszczano, że gród w Gniewkowie był założeniem jednoczłonowym. Okazało się, że od strony północnej funkcjonowała równoczasowa osada przygrodowa.

Zabytek dostępny. Ścieżka dydaktyczna Grodzisko Gniewków - Bolkowice.

Oprac. Donata Trenkler, OT NID we Wrocławiu, 18-11-2015 r.

Bibliografia

  • Archeologiczne Zdjęcie Polski, obszar 82-21, karta: 1/15
  • Grodziska wczesnośredniowieczne - katalog, mps archiwum WUOZ we Wrocławiu.
  • S. Rodak, D. Werczyński, Badania wykopaliskowe na wczesnośredniowiecznym grodzisku w Gniewkowie, pow. świdnicki, w 2007 roku, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. LIII, Wrocław 2011, s. 43-53;
  • S. Rodak, D. Werczyński, Wczesnośredniowieczna ceramika z grodziska w Gniewkowie, pow. świdnicki, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. LIV, Wrocław 2012, s. 185-206;
  • S. Rodak, Gniewków, pow. świdnicki, „Silesia Antiqua”, t. 45, s. 246-247.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: grodzisko
  • Chronologia: przełom IX/X w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Gniewków
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. świdnicki, gmina Dobromierz
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy