Kościół parafialny pw. św. Mateusza Apostoła, Górzno
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. św. Mateusza Apostoła

Górzno

photo

Kościół parafialny pw. św. Mateusza Apostoła w Górznie wzniesiony w latach 1755-57 należy do najstarszych kościołów drewnianych południowej Wielkopolski. Nieprzekształcony, zachował autentyczną bryłę i detale elewacji oraz barokowe i rokokowe wyposażenie.

Historia

Najstarsza wzmianka o Górznie, pochodząca z 1403 r. związana jest z nadaniem dziesięciny misjonarzom poznańskim przez biskupa Wojciecha Jastrzębiec. Istnienie kościoła parafialnego potwierdzają źródła z 1523 r. Obecny drewniany kościół ufundowany przez Agnieszkę i Fabiana Moszyńskich, ówczesnych właścicieli wsi wzniesiony został w latach 1755-57. Wyposażenie kościoła powstało staraniem Michała Niwskiego. Świątynię odrestaurowano w 1883 r. W latach 30 XX w. z fundacji Kazimierza Lipskiego odnowione zostało wnętrze kościoła. Kolejne remonty miały miejsce w 1939 r. i 1968 r.. W 1970 r. zaimpregnowano ściany kościoła, w 1983-84 wymienione zostały podłogi. W latach 90 XX w. dachy świątyni pokryto gontem.

Opis

Górzno, wieś oddalona o ok. 12 km od Ostrowa Wlkp., położona przy drodze Nr 11 Poznań-Katowice. Kościół pw. św. Mateusza Apostoła usytuowany jest w zachodniej części wsi, przy głównej drodze, na niewielkim wzniesieniu. Teren wokół kościoła ogrodzony murowano - drewnianym płotem, z dwoma bramami i furtkami znajdującymi się od strony pn. i pd. oraz trzecią bramą prowadzącą do zespołu rezydencjonalnego usytuowaną w zachodniej części, na osi kościoła.

Kościół jest orientowany, jednonawowy wzniesiony na planie kwadratu z węższym zamkniętym trójbocznie, prezbiterium. Do prezbiterium od pn. przylega zakrystia, do nawy na jej przedłużeniu od zach. kwadratowa wieża z kruchtą w przyziemiu i od pd. czworoboczna kruchta.

Kościół z nieco niższym prezbiterium nakrywają wysokie dwuspadowe dachy. Dach nad zamknięciem prezbiterium przechodzi w trójpołaciowy. Zakrystia i kruchta nakryta niższymi dachami; jednopołaciowym nad zakrystią i dwuspadowym nad kruchtą. Nad całością dominuje dwukondygnacyjna wieża przykryta dachem namiotowym i wieżyczka na sygnaturkę, z ośmioboczną latarnią zwieńczoną hełmem. Wszystkie połacie dachu nawy, prezbiterium, zakrystii, kruchty, wieży oraz hełm sygnaturki pokryte są gontem.

Budowla drewniana, konstrukcji zrębowej z wieżą konstrukcji słupowej posadowiona jest na kamienno-ceglanym podmurowaniu. Ściany zostały wzmocnione obustronnie lisicami i oszalowane pionowo deskami. Nad nawą znajduje się więźba dachowa płatwiowo - kleszczowa, nad prezbiterium konstrukcji jętkowo - stolcowej. Wewnątrz kościoła znajdują się stropy drewniane, płaskie z podsufitką z desek w nawie i belkowe w zakrystii oraz w kruchcie. Wszystkie otwory okienne, portale drzwi zachowały się w oryginalnych profilowanych obramieniach.

Wyposażenie kościoła obejmuje trzy ołtarze: główny barokowy, z obrazem MB z Dzieciątkiem i z figurami śś. Jana Nepomucena, Wawrzyńca, Piotra i Pawła i dwa ołtarze boczne: rokokowe z końca XVIII w. Na uwagę zasługuje rokokowa Chrzcielnica i kropielnica z 1 poł. XVIII w.

W latach 30 XX w. z fundacji Kazimierza Lipskiego odnowione zostało wnętrze kościoła. Ściany obito drewnem sosnowym i pokryto nową dekoracją nawiązującą do stylu zakopiańskiego.

Zabytek dostępny z zewnątrz. Możliwość zwiedzania wnętrza świątyni po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym. Bliższe informacje oraz godziny Mszy Św. podane są na stronie internetowej.

Oprac. Radomiła Banach, OT NID w Poznaniu, 24-08-2017 r.

Bibliografia

  • E. Callier, Powiat kaliski w XVI wieku, s.43
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII,
  • Drewniane kościoły w Wielkopolsce, koncepcja, teksty i wybór fotografii, P. Maluśkiewicz, Poznań 2004, s. 80.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. V, z. 16: powiat ostrowski, Warszawa 1961
  • M. Olejniczak, Powiat ostrowski. Przewodnik, Ostrów Wielkopolski 2007

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1755 - 1757
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Górzno 40
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. ostrowski, gmina Ostrów Wielkopolski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy