Dwór, Górka
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Obiekt jest jednym z nielicznych dworów drewnianych, pochodzących z 1. poł. XIX zachowanych na terenie województwa podlaskiego. Posiada wartości historyczne ze względu na właścicieli majątku, w szczególności sławnej rodziny tatarskiej Krzeczowskich a później Daszkiewiczów.

Historia

Obecny budynek dworu powstał prawdopodobnie w 1. poł. XIX wieku wzniesiony przez Daszkiewiczów. Pierwotnie istniała tu wieś bojarska, którą zlikwidowano w XVII w. a ziemie te otrzymał w 1679 r., z nadania Jana III Sobieskiego, Tatarzyn Samuel murza Krzeczowski, rotmistrz chorągwi tatarskiej. Odtąd, aż do końca XVIII w., Górka pozostawała w rękach Krzeczowskich i stanowiła centrum niewielkich dóbr, w skład których, oprócz wsi Górka, wchodziły w XVIII w. także Ciumicze i Komarowszczyzna. W 1790 roku stanowiła część dóbr jejp. Krzeczowskiej, rotmistrzowej JKM, w skład których oprócz dworu Górka wchodziło kilka dymów i karczma we wsi Górka, 13 dymów w Kruszynianach, dwór Ciumicze, 8 dymów i karczma we wsi Ciumicze, dwór Komarowszczyzna alias Kruszyniany z karczmą i 21 dymów i karczma w Łużanach. W 1797 Górka roku należała już do Małgorzaty z Kobylińskich Daszkiewiczowej i jej męża Michała Korybut Daszkiewicza, rotmistrza województwa wileńskiego, prezesa sądu grodzieńskiego. Michała Korybut Daszkiewicza (zm. 1823, wzm. w 1809), rotmistrza województwa wileńskiego, prezesa sądu grodzieńskiego, s. Hilarego Korybut Daszkiewicza (ur. 1760), łowczego grodzieńskiego. Po śmierci Michała dobrami władali wdowa po nim - Małgorzata z Kobylińskich (wzm. 1837) i ich syn Platon (ur. 1811, zm. 1871 r.) a następnie syn Platona i Adolfiny (zm. po 1939) - Michał Korybut Daszkiewicz. Po Michale Korybut Daszkiewiczu, wzmiankowanym jako właściciel Górki jeszcze w 1928 r., dobra te odziedziczyła jego córka Helena Jeżewska (ur. 1890, zm. 1984 r.), żona Bronisława Jeżewskiego. Po wybuchu II wojny światowej i wywiezieniu Heleny Jeżewskiej oraz Adolfiny Korybut Daszkiewiczowej w głąb ZSRR, majątek opustoszał i uległ znacznej dewastacji. Mimo powrotu Jeżewskiej w 1946 r., został po wojnie w całości rozparcelowany, a siedlisko dworskie przekazano PGR Krynki, obecnie założenie dworskie pozostaje w rękach prywatnych.

Opis

Siedzibę dworską w Górce zlokalizowano na niewielkim, częściowo zalesionym pagórku, położonym na południe od doliny rzeki Nietupy, w sąsiedztwie skrzyżowania lokalnych dróg, łączących Krynki i kilka okolicznych osad. Zachowany do dziś dwór usytuowany w obrębie częściowo zachowanego zabytkowego parku dworskiego został wybudowany w XIX w. Jest to obiekt na rzucie prostokąta, drewniany, konstrukcji szkieletowej, oszalowany, posadowiony na podmurówce z kamienia, dwutraktowy z gankiem i wejściem sytuowanym centralnie, nakryty dachem dwuspadowym, naczółkowym pokrytym blacho-dachówką.

Obiekt dostępny po uzgodnieniu z właścicielami.

Oprac. Grzegorz Ryżewski OT NID w Białymstoku, 01-09-2014 r.

Bibliografia

  • Ryżewski G., Zabytkowe siedziby szlacheckie Sokólszczyzny - historia i stan obecny, [w:] Drobna szlachta dawniej i dziś, red. I. Kotowicz-Borowy, Ciechanów 2009, s. 118-119.
  • Demianiuk M., Narolewska H., Górka. Zespół dworsko -ogrodowy, Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, 1995.
  • Siwek L., Górka. Dwór, Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, 1980.
  • Bończak-Kucharczyk E., Maroszek J., Katalog parków i ogrodów zabytkowych województwa białostockiego. Stan z 1988 r. Część szczegółowa., t. 1, Białystok 2000, s. 91-93.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: dwór
  • Chronologia: poł. XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Górka
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. sokólski, gmina Krynki - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy