Zamek Oppersdorffów, Głogówek
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Zamek Oppersdorffów

Głogówek

photo

Zamek w Głogówku jest przykładem siedziby, która ewoluowała wraz ze zmieniającymi się potrzebami ludzi w niej rezydujących. Od gotyckiej budowli, która chroniła piastowskich książąt przed najazdami (w tym husytów), po renesansowy zamek górny, aż do obecnego założenia, w którym schronił się król Jan Kazimierz wraz z całym dworem podczas potopu szwedzkiego.

Historia

Pierwszy głogówecki zamek zbudowany został przez Piastów opolskich zapewne jeszcze w XIII wieku. W latach 1532-1561 zamek od Piastów przejęli Zeidlitzowie, a od 1561 roku stał się własnością Oppersdorffów. Oni też postanowili rozebrać gotycką budowlę i zastąpić ją zachowanym z niewielkimi przekształceniami do dnia dzisiejszego, renesansowym założeniem. Jako pierwszy powstał zamek górny z salą książęcą i narożnymi basztami (1561-1606), a od 1606 roku etapami powstawał zamek dolny z kaplicą. W latach 1743-81 miała miejsce rozbudowa skrzydła południowego zamku dolnego i barokizacja detalu, zaś w połowie XIX wieku, pod kierownictwem architekta Glücka częściowo przebudowano zamek. Podczas potopu szwedzkiego w 1655 roku w głogóweckim zamku zatrzymał się król Jan Kazimierz z dworem, a w 1806 roku gościł w nim, uciekający przed wojskami napoleońskimi, Ludwig van Beethoven. W roku 1945 ostatni z Oppersdorffów opuścił zamek, który od tego czasu miał kilku właścicieli i pełnił różne funkcje: schroniska młodzieżowego, muzeum regionalnego, galerii malarstwa i domu kultury. Obecnie obiekt ponownie jest własnością Gminy i trwają przy nim prace konserwatorskie.

Opis

Głogówecki zamek zbudowany został w północnej części starego miasta, tuż przy linii obwarowań, przy bramie zamkowej. Od zachodu sąsiaduje z, założonym w XVII wieku na miejscu fortyfikacji ziemnych, parkiem, a od południa z kompleksem klasztornym Franciszkanów. Z gotyckiej budowli zachowały się jedynie niewielkie fragmenty murów. Obecny zamek wybudowany został w stylu renesansowym z elementami barokowymi. Składa się z dwóch połączonych założeń z dziedzińcem pośrodku: zamku górnego i zamku dolnego, każdego o trzech skrzydłach tworzących nieregularną podkowę, ustawionych przeciwstawnie i połączonych skrzydłami północnymi. W narożnikach zamku górnego wybudowane zostały cylindryczne wieże. Przy południowym skrzydle zamku dolnego znajduje się przybudówka zwana „lisim gankiem”, która łączyła zamek z klasztorem Franciszkanów. Budowla jest murowana z cegły z elementami kamiennymi w partii piwnic. Elewacje są gładko otynkowane z boniowanymi narożnikami (zamek górny) i opaskami wokół otworów okiennych oraz dekoracyjnymi portalami wykonanymi przez Jakuba Schwabe i Salomona Steinhafera. Zamek górny jest budowlą dwupiętrową z piwnicami. Kondygnacje oddzielone są gzymsem. Pierwotnie elewacje pokryte były dekoracją sgraffittową, dziś zachowaną fragmentarycznie. Skrzydła zamku dolnego są dłuższe i jednopiętrowe. W środkowej osi skrzydła wschodniego (frontowego) zamku dolnego znajduje się brama przejazdowa, ponad którą wybudowano 8-boczną wieżę zegarową z zegarami słonecznym i tarczowym. Od strony elewacji zewnętrznej bramę zdobi portal (1671-2) z tarczami herbowymi i umieszczonymi w niszach figurami św. Kandydy i Karola oraz św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty oraz płaskorzeźbionym popiersiem Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Na połączeniu skrzydeł wschodniego i południowego zbudowana została kaplica, którą w 2 poł. XVIII wieku ozdobiono polichromiami wykonanymi przez Franciszka Sebastiniego. Obecnie wnętrza są zniszczone, a cały obiekt wymaga przeprowadzenia prac konserwatorskich.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu

 

Bibliografia

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, z. 12: Powiat prudnicki, red. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Warszawa 1960, s. 27-33.
  • Lutsch H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, t. 4: Die Kunstdenkmäler des Reg. Bezirks Oppeln, Breslau 1892, s. 299-302
  • http://www.glogowek.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=65&Itemid=81 (17.04.2015)

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zamek
  • Chronologia: poł. XVI w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Zamkowa 23, Głogówek
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. prudnicki, gmina Głogówek - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy