Funkcja czasowo wyłączona. Zapraszamy wkrótce.

Dom mieszkalny Banku Gospodarstwa Krajowego, Gdynia
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Dom mieszkalny Banku Gospodarstwa Krajowego

Gdynia

photo

Obiekt wyeksponowany dzięki doskonałej lokalizacji w tkance miasta, oraz oryginalnością ukształtowania bryły oraz detalu architektonicznego. Prezentuje cechy modernizmu lat trzydziestych łącząc późnofunkcjonalistyczną plastykę strukturalną z wysokim standardem zaprojektowanych mieszkań i ekskluzywnym wystrojem wnętrz także klatek schodowych, korytarzy. Jest to pierwszy apartamentowiec w Polsce.

Historia

Budynek należał do Banku Gospodarstwa Krajowego. Zaprojektowany w 1935 r. a zbudowany w trzech etapach w latach 1936-38. Projekt autorstwa inż. arch. Stanisława Ziołowskiego z Warszawy. Obiekt złożony z trzech części, każdy etap budowy zakończony był oddaniem do użytku kolejnego członu budynku. Jako pierwszy oddano do użytku człon umieszczony w narożniku 10 Lutego, nr 2702.09.1936 r. - jako dominujący pod względem gabarytu oraz programu przestrzennego. Dwa pozostałe analogicznie rozwiązane człony wzniesiono w późniejszych etapach.

Opis

Lokalizacja w budynku w centrum śródmieścia, w południowej pierzei ul. 10 Lutego. Budynek zajmuje całą wschodnią pierzeję przy ul. 3 Maja w kwartale zamkniętym ulicami 10 lutego i Batorego. Budynek wzniesiono na narożnej działce przy jednej z najbardziej reprezentacyjnych ulic w Gdyni. Znacznych rozmiarów ciąg zabudowy, założony na planie litery C, dłuższy bok wzdłuż ul. 3 Maja. Posiada 2 bramy wjazdowe na podwórze oraz wjazd do podziemnego garażu od strony ul. Batorego. Osnowę rzutu stanowi siatka słupów, wypełniona układem klatkowym dwu- i trzytraktowym. Przy nr 27 od podwórza dostawiono dwukondygnacyjną stróżówkę na planie czworoboku. Wejścia do sześciu klatek schodowych umieszczono od podwórza, w każdej z nich jest dźwig osobowy. przyziemia budynku od ulicy zajmują sklepy i kawiarnie. Bryła budynku o zróżnicowanej wysokości (od 5 do 9 kondygnacji) i rozczłonkowana - zaakcentowane naroża: schodkowe cofnięcia dwóch najwyższych kondygnacji zaoblenie rzutu budynku półokrągłą wieżą od strony skrzyżowania 10 Lutego i 3 Maja. Pośrodku podwórza zbudowano żelbetowy świetlik dla garażu podziemnego na wzór greckiej świątyni lub ogrodowej altany na planie koła. Budynek w całości podpiwniczony, zaopatrzony w schron. Konstrukcja budynku żelbetowa, słupowo-belkowa, ściany zewnętrzne ceglano-żelbetowe, wewnętrzne - ceglane. Stropy nad piwnicami żelbetowo-żebrowe, międzykondygnacjowe - stropy Ackermana. Nad garażem sklepienie łukowo oraz stropy żelbetowo-żebrowe. Więźba dachowa drewniana, płatwiowa, dach o niewielkim spadku, jedno- i dwupołaciowy. W elewacjach od ulic podział horyzontalny pasami okien przerywanymi loggiami oraz oknami w układzie szeregowym. Parter przeszklony. Elewacja licowana wapieniem pińczowskim w formie prostokątnych płyt. Od podwórza podziały wertykalne pasami otworów okiennych doświetlających klatki schodowe, rzędy balkonów oraz logii i okien. Przy bramach i przejazdach posadzki betonowe, przy wejściu głównym (nr 27) posadzka terakotowa. We wnętrzach w wejściach i na klatkach schodowych - posadzki z młotkowanego lastriko, w mieszkaniach podłogi drewniane - klepki parkietowe dębowe, kuchnie i łazienki - posadzki terakotowe. Zachowała się w dobrym stopniu marmurowa okładzina ścian klatek schodowych, drewniane lamperie w mieszkaniach, stolarka okienna i drzwiowa. Znajduje się tu mini muzeum założone przez mieszkańców budynku oraz Cafe Cyganeria - kawiarnia artystyczna urządzona w stylu Art-Déco.

Obiekt dostępny z zewnątrz oraz w części przyziemia - parter handlowo-usługowy.

Oprac. Dorota Hryszkiewicz-Kahlau, OT NID w Gdańsku, 08.05.2015 r.

Bibliografia

  • Sołtysik M.J., Studium architektoniczno-urbanistycznej waloryzacji Gdyni do roku 1939 w granicach administracyjnych miasta z roku 1970, cz.II, osadnictwo przedmiejskie i miasto, t.2. waloryzacja Śródmieścia; Gdańsk, 1986;
  • Sołtysik M.J., Na styku dwóch epok. Architektura gdyńskich kamienic okresu międzywojennego, Gdynia 2003, s. 329-333;
  • Sołtysik M.J., Modernistyczna Gdynia - dziedzictwo lat międzywojennych, [w:] Renowacje i zabytki 2010, nr 4 (36), s.60-73;
  • Karta ewidencyjna, Budynek mieszkalny, Jacek Lewiński, 1983 r.
  • http://modernizmgdyni.pl/?p=259

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek mieszkalny
  • Chronologia: lata 30. XX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: 3-go Maja 27, 29, 31, Batorego 26 , Gdynia
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. Gdynia, gmina Gdynia
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy