Wrak Solen, Gdańsk
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Odkrycie i badania „Solena”

W roku 1969 jednostki Gdańskiego Urzędu Morskiego prowadzące trałowania w okolicy portu gdańskiego natrafiły na dwa najciekawsze z wraków przebadanych dotychczas przez Centralne Muzeum morskie w Gdańsku. Były to: „Solen” i „Miedziowiec”.

Nurkowie prowadzący oględziny opisali pierwszy z wraków jako pozostałości drewnianej jednostki przykrytej kamieniami balastowymi, na których spoczywa kilkanaście luf armatnich. Ze względu na wartość znaleziska i jego bliskie położenie przy torze podejściowym do Portu Gdańskiego postanowiono natychmiast przystąpić do prac wydobywczych. Pomimo sprzyjającej głębokości nie przekraczającej 16m badania trwały aż do 1982 roku. W ich trakcie wydobyto ponad trzy tysiące obiektów, a także sporządzono dokładną dokumentację konstrukcji wraka.
Do najcenniejszych obiektów wydobytych z „Solena” należy kolekcja 20 luf armatnich prezentowana obecnie w salach wystawowych Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Jest to w zbiorach polskich unikatowy zespół zarówno ze względu na wiek jak i funkcję dział jako dział okrętowych. Wśród wydobytych przeważają działa szwedzkie. Poza nimi wydobyto też dwa działa polskie i dwa tzw. „rosyjskie” najprawdopodobniej zdobyczne. Na niektórych z dział zachowały się dobrze widoczne herby i napisy. Wśród nich można rozpoznać snopek (herb szwedzkiej dynastii Wazów) oraz inicjały CDS (Carolus Dux Soeder - malandiae) lub GRS (Gustavus Rex Sueciae). Na dziale polskim widnieje kartusz w kształcie wstęgi z herbami Pogoni litewskiej i Kolumnami Jagiellonów pod wspólną koroną. Na wstędze kartusza widnieje napis Sigismu[ndus] August9 Rex Polo[niae] Mag[nus] Dux Lith[uaniae] Me Fa[cit] 1560. Poniżej widnieje tabliczka z napisem: Hans Seber Gus Mich. Lufa jest prawie identyczna z działem odlanym przez Hansa Eberta w 1561 roku dla królewskiej artylerii litewskiej i stanowi najcenniejszy okaz kolekcji.

Poza działami wydobyto z wraka inne elementy uzbrojenia takie jak: kule armatnie różnych wagomiarów i typów (łańcuchowe, hakowe, nożycowe, zapalające i inne), lawety, szufle prochowe, wyciory, ołowiane kule do ręcznej broni palnej, muszkiety, forkiety, drewniane dozowniki prochowe, bandoliery. Ponad to odnaleziono między innymi szkielety marynarzy, części garderoby, buty, mieszki skórzane, ostrogę, młotek, siekierę, klucze, noże, widelce, łyżki, misterne etui z wykałaczkami, dzwonki, dziesiątki klip oraz kilkadziesiąt okrągłych, srebrnych monet, sygnet, miedziany kociołek z ornamentami, kolekcję zdobionych uchwytów do toreb i wiele innych cennych zabytków.

W wyniku przeprowadzonych badań archeologicznych i studiów archiwalnych stwierdzono, że odnaleziony obiekt to wrak szwedzkiego orloga „Solen”, który zatonął w bitwie pod Oliwą 28 listopada 1627 roku.

Podwodny skansen

W roku 1980 wrak „Solena” został przeholowany w rejon Gdynia Orłowa, wrak jest częścią skansenu podwodnego dostępnego dla turystyki nurkowej. Lokalizacja: 54° 28’ 00" N 018° 42’ 00" E.


Oprac. A. Oniszczuk na podstaiwe tekstów I. Pomian

Informacje ogólne

  • Rodzaj: inne
  • Chronologia: XVII w.
  • Forma ochrony: brak
  • Adres: Gdańsk
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. Gdańsk, gmina Gdańsk
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy