Kościół parafialny pw. św. Małgorzaty, Gajków
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. św. Małgorzaty

Gajków

photo

Kościół parafialny pw. św. Małgorzaty jest wiejską świątynią barokową, wzniesioną przez mistrza murarskiego Jacoba Straube, staraniem Ignatiusa Magneta, mistrza wrocławskich Krzyżowcow z Czerwoną Gwiazdą.

Historia

Istnienie kościoła w Gajkowie potwierdzone zostało w 1276 r., parafii w 1310 r. pozostającej w l. 1399-1810 w posiadaniu wrocławskich Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą. Obecna, barokowa świątynia wzniesiona została przez mistrza murarskiego Jacoba Straube w latach 1711-1713. Zakończenie prac, pojętych staraniem mistrza Krzyżowców Ignatiusa Magneta, upamiętniono inskrypcją na kartuszu umieszczonym w głównym portalu świątyni. Wnętrze ukończono w roku 1716 i kościół otrzymał jednolite, barokowe wyposażenie. W 1838 r. nakryto wieżę namiotowym hełmem, który zastąpił hełm barokowy, zniszczony w czasie pożaru w roku 1834. W 1897 r. dobudowano do nawy kruchtę pd. oraz dwie przybudówki przy wieży. W latach 1933-1934 przeprowadzono remont elewacji. Po zniszczeniach wojennych w latach 1945-1947 odbudowano prezbiterium i dach świątyni, naprawiono sklepienia i pomalowano wnętrze. W 1961 r. odnowiono elewacje, a w 1963 r. ustawiono nowy ołtarz główny, będący kopią ołtarza barokowego z nawy pn. kościoła pw. NM Panny na Piasku we Wrocławiu. W 1992 r. położono kamienną posadzkę.

Opis

Kościół jest usytuowany w centrum wsi, otoczony cmentarzem, który ogradza ceglany mur.

Kościół orientowany, murowany, tynkowany, założony na planie prostokąta, z węższym, jednoprzęsłowym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Trójprzęsłowa nawa jest poprzedzona czworoboczną wieżą zwieńczoną namiotowym hełmem (1838 r.), z dwoma przybudówkami (1897 r.) i kruchtą w przyziemiu. Przy prezbiterium od pn. znajduje się zakrystia, przy nawie od pd. kruchta (1897 r.). Dachy ponad nawą i prezbiterium są wtórne, kryte blachą (1945-1947); dachy zakrystii, kruchty pd. i przybudówek ceramiczne, spadziste. Elewacje świątyni z bogatym detalem architektonicznym, artykułowane wiązkami toskańskich pilastrów, z okazałymi uszakowymi obramieniami okiennymi. W fasadzie uszakowy portal z piaskowca, ozdobiony girlandą, głową putta oraz dwoma kartuszami z inskrypcją fundacyjną i herbem Ignatiusa Magneta.

Wnętrze świątyni przesklepione, w nawie sklepienie kolebkowe z lunetami; w prezbiterium pozorne, krzyżowe (1945-1947); w zakrystii, przyziemiu wieży i kruchcie pd. krzyżowe. Prezbiterium zostało wydzielone z nawy ścianą tęczową o łuku koszowym. Ściany nawy i prezbiterium rozczłonkowane wnękami i wiązkami pilastrów toskańskich. Od zach. empora muzyczna wsparta na filarach z koszowymi łukami arkad.

Wyposażenie kościoła w zasadniczej części barokowe z ok. 1716 r.: ołtarze boczne, ambona, chrzcielnica (w ołtarzu pd. obraz Świętej Rodziny z 1872 r., sygn.. F[erdynand]. Winter). Ołtarz główny jest wykonaną w 1963 r. kopią ołtarza z wrocławskiego kościoła NMP na Piasku; prospekt organowy z 1886 roku (Edward Horn).

Zabytek dostępny.

oprac. Beata Sebzda, OT NID we Wrocławiu, 28-10-2014 r.

Bibliografia

  • Degen K., Die Bau- und Kunstdenkmäler des Landkreis Breslau, Frankfurt am Main 1965, s. 174-178.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Seria Nowa, t. 4: Województwo wrocławskie, z. 2: Sobótka, Katy Wrocławskie i okolice, Warszawa 1991, s.16-18.
  • Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska. Warszawa 2005, s. 73.
  • Szetelnicki W. Odbudowa kościołów w archidiecezji wrocławskiej w l. 1945-1972. Rzym 1975, s. 187.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 255-256.
 

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: l. 1711-16
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Gajków
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. wrocławski, gmina Czernica
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy