pałac, Piszkowice
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Pałac w Piszkowicach jest jednym z trzech na Ziemi Kłodzkiej przykładów architektury rezydencjonalnej w stylu baroku dojrzałego, obok → pałacu letniego w Ścinawce Górnej i skrzydła frontowego → pałacu w Nowej Rudzie.

Historia

W 1340 r. wzmiankowane wieś Piszkowice i tutejszy dwór związany później z dobrami posiadanymi od roku 1346 po 1819 przez rodzinę von Haugwitz. W XVI lub XVII w. dwór ten zastąpiony przez siedzibę wzniesioną na cyplu skalnym o stromych stokach. W 1722 r. siedziba ta została radykalnie przebudowana z wykorzystaniem wzorców z rezydencjonalnej, austriacko-czeskiej architektury 1 ćw. XVIII w. Bryła pałacu ukształtowana jako zwarta, z górnym półpiętrem umożliwiającym podwyższenie sali reprezentacyjnej. Górne półpiętro wydzielone gzymsem z obdaszkiem oraz przeprute owalnymi oknami. Nad nim wysoki, czterospadowy dach. Fasada zwrócona ku pn., z osią podkreśloną facjatą i bardzo reprezentacyjnym portalem balkonowym. Drugi skromniejszy portal w osi ogrodowej elewacji południowej. Pałac przebudowany w stylu dojrzałego baroku z elementami baroku wczesnego i ludowego. W duchu baroku dojrzałego ukształtowane: układ przestrzenny budynku, jego bryła z zaokrąglonymi narożnikami, rozwiązanie klatki schodowej, detal jej kamiennej balustrady, sklepienia żaglaste i ich sztukaterie. Natomiast w formach wczesnobarokowych z 4 ćw. XVII w. — uszakowe obramienia okienne, trójkątny, przerwany naczółek z kartuszem nad oknem ponad portalem i płyciny zdobiące jego fryz. Balustrada portalu reprezentatywna dla baroku ludowego. Zapewne ok. poł. XVIII w. wystrój elewacji pałacu zmieniony na późnobarokowy. Kolejna przebudowa pałacu przeprowadzona w 1892 r. dla wrocławskiego bankiera Wolfganga Moritza von Eichborn. Przebudowane górne półpiętro (poddasze) i włączone w dolną kondygnację nowego mansardowego dachu z facjatami. Zastany wystrój elewacji uzupełniony o podokapowe konsole i plakietki z kampanulami (sztuczny kamień). Portal i oprawa okna nad nim wmurowane w elewację boczną, zach. ze względu na dogodniejszy dostęp od strony podjazdu. Zapewne przekształcona też centralna część portalu z otworem wejściowym. Zbudowana nowa służbowa klatka schodowa, wymieniona stolarka okienna. Powiększona powierzchnia piwnic pałacu o nową, wsch. część pod nową partią platformy, na której pałac. We wnętrzu pałacu zmieniony wystrój, m.in. niektóre barokowe sztukaterie uzupełnione nowymi elementami. Wiadome też, że ok. 1924 r. niektóre stropy wnętrz pałacowych polichromowane (ornamentowane). W latach 2015–2017 pałac remontowany.

Opis

Budynek murowany, kamienno-ceglany, tynkowany, zbudowany na sztucznie ukształtowanej wąskiej prostokątnej platformie na płaskowzgórzu o stromych stokach. Wzniesiony na rzucie prostokąta, jako trójdzielny, w centrum dwutraktowy z rozległą sienią i z bocznymi partiami trzytraktowymi. Sień z centralnie usytuowanym wylotem jednoprzestrzennej klatki schodowej. Pałac dwukondygnacjowy, nakryty dachem mansardowym z lukarnami. Elewacje z regularnym układem otworów, dzielone pilastrami wielkiego porządku. Na ich głowice nałożone ozdobne konsole z kampanulami wspierające profilowany gzyms koronujący. Piony osi okiennych z oknami i tablaturą umieszczone w polach dużych płycin z ozdobnie zarysowanymi narożnikami. Okna w obramieniach uszakowych z guttami lub w listwowych. Obecnie o funkcji fasady dawna zach. elewacja boczna. Tu przeniesione barokowy portal balkonowy i oprawa okna nad nim. Portal kształtowany plastycznie, założony na odcinku łuku, z ukośnie ustawionymi pilastrami z sarkofagowymi impostami, profilowanym belkowaniem i z balkonową balustradą. Bogato zdobiony, wzbogacony inskrypcjami z chronostychami. W nadświetlu drzwi barokowa krata. Facjaty z naczółkami wklęsło-wypukłymi zwieńczonymi profilowanymi gzymsami. Przyziemie i piętro pałacu częściowo z wnętrzami sklepionymi lub nakrytymi stropami z sufitami oraz czasem z fasetami. Najokazalsze sklepienie sieni, zwierciadlane, z lunetami kopertowymi, w centrum zdobione plafonem. W sieni kamienne, uszakowe portale oraz zamknięty odcinkowo wylot biegu schodów. Ujęty kamiennymi odcinkami balustrady w ujęciu entre lacs et owales, zdobionymi karbowaną taśmą, rozetami i kampanulami. W holu piętra tralkowa, drewniana balustrada w duchu wczesnego baroku. Niektóre sklepienia zdobione sztukateriami w formie ram plafonów o obrysach wklęsło-wypukłych oraz wąskich listew. Platforma z pałacem założona na nowożytnych murach oporowych, otoczona murem. W linii jego pd. odcinka i na osi pałacu lustrzane schody prowadzące na górny taras tarasowego ogrodu. Na zach. od pałacu podjazd oraz dalej w kierunku kościoła — teren ogrodu ozdobnego zakładanego w latach 1720-1730 i powiększonego w latach 1750-1760. W XIX w. nowożytne ogrody pałacowe przekształcone na park.

Zabytek dostępny przez cały rok.

Oprac. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 06.04.2017 r.

Bibliografia

  • Konwiarz R., Alt Schlesien: Architektur, Raumkunst, Kunstgewerbe, Stuttgart [1913]
  • Kurze geschichtliche Nachrichten zum Album der Graffschaft Glatz. Eine zwanglose Darstellung des Merckwürdigkeiten zu den Abbildungen der Städte. Kirchen, Klöster, Schlösser und Burgen von mehr als 150 Jahren herausgegeben von Fr. Aug. Pompejus in Glatz [1862]
  • Tschöppe H., Grafschafter Schlösser, Schloss Pischkowitz, „Guda Obend”, 1914
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 15, Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy, Warszawa 1994.
  • Zabytki sztuki w Polsce Śląsk, Warszawa 2006.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: pałac
  • Chronologia: pocz. XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Piszkowice 56
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. kłodzki, gmina Kłodzko
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy