Kościół par. pw. śś. Jana Chrzciciela i Szczepana Męczennika, Choroszcz
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół par. pw. śś. Jana Chrzciciela i Szczepana Męczennika

Choroszcz

photo

Przykład architektury późnobarokowej z późniejszymi przekształceniami, o zwartej wyniosłej bryle, wzniesiony wg projektu Jana Henryka Klemma. Przylegający do kościoła budynek klasztoru zbudowany na rzucie podkowy oraz barokowa kaplica cmentarna w narożniku ogrodzenia tworzą z nim zamkniętą całość. Kościół, kaplica i klasztor ufundowane przez Jana Klemensa Branickiego dla dominikanów sprowadzonych do Choroszczy w połowie XVII wieku.

Historia

pierwszy klasztor dla 12 dominikanów ufundował w 1654 r. Mikołaj Stefan Pac, kasztelan wileński, późniejszy biskup wileński, przy kościele wzniesionym przez swoich rodziców. W 1683 r. drewniany kościół zniszczył pożar. Następny kościół wraz z budynkami klasztornymi spłonął w 1704 roku. Nowy okres w dziejach miasta i konwentu dominikanów związany jest nabyciem dóbr choroskich przez Branickich. Jan Klemens Branicki ufundował murowany kościół wg projektu Jana Henryka Klemma, wzniesiony w latach 1753-1758, konsekrowany w 1770 r. przez bpa Ludwika Ignacego de Rancour. Rokokowy wystrój malarski wykonał nadworny malarz Branickiego - Antoni Herliczka. W 1832 r. nastąpiła kasata klasztoru, zakonnicy zostali wysiedleni do Różanegostoku, zaś kościół przejęli księża diecezjalni. W 1915 r. zniszczeniu uległa wieża kościoła. Podczas remontu w 1918 r. do jednonawowego korpusu kościoła dobudowano dwie nawy boczne; pierwotnie w miejscu nawy pd. znajdował się krużganek otwarty na dziedziniec klasztorny. W 1938 r. pożar spowodował zniszczenie wnętrza, ołtarzy i ambony, podczas II wojny światowej uszkodzona została wieża i dach. Odbudowany w latach 1946-1948; remontowany w latach 1966-1975. Remonty po 2000 r. miały na celu rekonstrukcję wystroju kościoła.

Opis

Kościół wraz z klasztorem zajmuje wsch. pierzeję rynku. Orientowany, o charakterze późnobarokowym, murowany, tynkowany. Pierwotnie jednonawowy, obecnie bazylikowy, z wydzielonym, zamkniętym prosto prezbiterium i wieżą ze ściętymi narożnikami, wysuniętą przed lico fasady od zachodu. Po obu stronach prezbiterium usytuowane parterowe zakrystie. Dwukondygnacyjna wieża na rzucie prostokąta ze ściętymi narożami, rozczłonkowana pilastrami i gzymsami, z trójkątnym frontonem od frontu. Otwory dzwonne prostokątne, zamknięte półkoliście. Kondygnacja górna zwieńczona półkoliście wygiętymi gzymsami, nakryta hełmem z okrągłymi lukarnami zwieńczonym żelaznym krzyżem. Nawa główna nakryta dachem dwuspadowym, nieco niższe prezbiterium dachem wielospadowym, zakrystie i nawy boczne dachami jednospadowymi. Korpus główny z prezbiterium zaakcentowanym uskokiem, z wyokrąglonymi narożnikami. Elewacje rozczłonkowane pilastrami, zwieńczone wydatnym, profilowanym gzymsem. Otwór wejściowy zamknięty półkoliście, otwory okienne prostokątne, zwieńczone łukiem odcinkowym, okna naw owalne. Elewacja nawy pd. przechodzi w ściankę parawanową, łączącą się z budynkiem klasztornym. Wnętrze trójnawowe przykryte kolebką z lunetami. Nawa główna wyokrąglona w narożnikach, otwarta na nawy boczne trzema parami półkoliście zamkniętych arkad. W części zach. chór muzyczny wsparty na trzech arkadach.

Zabytek dostępny.

Oprac. Joanna Kotyńska-Stetkiewicz, OT NID w Białymstoku, 08.10.2014 r.

Bibliografia

  • Choroszcz. Kościół i klasztor podominikański. Dokumentacja historyczno-architektoniczna, oprac. Piłaszewicz Z., Białystok 1970, mps PPKZ, w zbiorach Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Białymstoku.
  • Kasabuła T., Zarys dziejów parafii rzymskokatolickiej w Choroszczy, [w:] Czas na Podlaskie - Choroszcz. Referaty z sesji historycznej „494 Rocznica urodzin Województwa Podlaskiego, Choroszcz 2007, s. 97-107.  

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1753-1758
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rynek 11 Listopada , Choroszcz
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. białostocki, gmina Choroszcz - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy