Kościół fil. pw. Znalezienia Krzyża Świętego, Charnowo
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół fil. pw. Znalezienia Krzyża Świętego

Charnowo

photo

Przykład pomorskiej architektury sakralnej, wyróżniającej się zróżnicowaną konstrukcją i formą architektoniczną, wynikającą z kilku etapów rozbudowy. Każdy z członów budowli - gotycka wieża oraz nowożytna nawa i transept - są reprezentatywne dla swojej epoki.

Historia

Kościół w Charnowie postał przypuszczalnie w XV w. Z tego czasu pochodzi wieża oraz fragment ściany nawy. W późniejszych wiekach świątynia była wielokrotnie przebudowywana i rozbudowywana. Prawdopodobnie w 1625 r. wzniesiono ryglową część nawy (prezbiterium), w 1847 r. pn. ramię transeptu, w 1863 r. południowe. Kościół był restaurowany w 1915 r. i latach 1997-2000.

Opis

Kościół znajduje się w centrum wsi, w obniżeniu terenu, po wsch. stronie drogi. Orientowany. Działka kościelna w dużej części porośnięta starodrzewem. W jej obrębie niegdyś znajdował się cmentarz przykościelny, z którego do dnia dzisiejszego zachował się jeden kojec z krzyżem nagrobnym (Gustawa Rohde, ur. w 1836, zm. w 1894). Działka od wsch. graniczy z zadrzewioną doliną rzeki Słupi, od pn. z łąką, od pd. z zabudowaniami wsi.

Wieża kościoła gotycka, murowana z cegły, na fundamencie z kamieni polnych, z pojedynczymi kamieniami wmurowanymi w elewacje. Północne ramię transeptu (bez części elewacji zach.), wschodnia część nawy (prezbiterium) i szczyt południowego ramienia transeptu są ryglowe, z fachami wypełnionymi gliną i cegłą. Zachodnia część nawy i południowe skrzydło transeptu są murowane z cegły i otynkowane.

Budowla założona na rzucie nieregularnego krzyża, utworzonego z jednoprzestrzennej nawy (bez wydzielonego prezbiterium) i dwóch aneksów tworzących transept. Po stronie zach. węższa od nawy wieża, zsunięta nieco z osi budynku, założona na rzucie kwadratu, trzykondygnacyjna. Nawa i transept kryte dachami dwuspadowymi, wieża niskim, czterospadowym hełmem ze ściętymi narożami i kryzą. W zach. elewacji wieży ostrołukowy, uskokowy portal. W elewacjach pd., zach. i pn. nieliczne, małe okna zwieńczone ostrołukowo i półkoliście. Na III kondygnacji wieży tynkowane plakiety, na jednej z nich (w elewacji pn.) czytelny motyw czwórliścia, wpisanego w rondo (pozostałe plakiety zatarte). W korpusie kościoła otwory okienne prostokątne. Stolarka drzwiowa i okienna współczesna, za wyjątkiem dwóch okien szklonych w ołowiu, wstawionych wtórnie we wsch. szczycie nawy i pd. ramieniu transeptu.

Wnętrze kościoła niegdyś obiegały z każdej strony empory, ob. zachowane przy zach. ścianie nawy (organowa) i w ramionach transeptu. W pn. ramieniu transeptu wydzielona zakrystia. Z zabytkowego wyposażenia zachował się barokowy ołtarz główny z XVII-XVIII w. oraz polichromowana ława kolatorska z XVII w. (siedzisko i zaplecek stoją oddzielnie).

Zabytek dostępny dla zwiedzających. Możliwość zwiedzania bezpośrednio przed i po nabożeństwach.

Oprac. Beata Dygulska, OT NID w Gdańsku, 20-11-2015 r.

Bibliografia:

  • Świetlicka A., Wisławska E., Słownik Historyczny Miast i Wsi Województwa Słupskiego, Słupsk 1998, str. 33;
  • Brzóska E. i A.., Ustka jakiej nie znamy, Ustka 2006, str. 238 i 239;

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Charnowo
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. słupski, gmina Ustka
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy