Zespół cerkwi pw. Opieki Matki Bożej, ob. kościoła fil. pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, Budynin
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Zespół cerkwi pw. Opieki Matki Bożej, ob. kościoła fil. pw. Niepokalanego Poczęcia NMP

Budynin

photo

Cenny przykład drewnianego budownictwa cerkiewnego charakterystycznego dla południowej Lubelszczyzny. W skład zespołu wchodzą cerkiew i dzwonnica wzniesione w 1887 roku. Trzykopułowa cerkiew prezentuje rzadszy typ rozwiązania przestrzennego o kopułach niemal jednakowej wysokości.

Historia

Wieś, będąca własnością szlachecką, odnotowywana w źródłach od 1462 roku. Cerkiew po raz pierwszy wzmiankowana w 1531 roku. Obecna wraz z dzwonnicą wzniesiona w 1887 r. (data budowy nad drzwiami cerkwi). W 1948 r. zamieniona na kościół rzym.-kat. parafii w Machnówku. Po II wojnie kilkakrotnie remontowana, po raz ostatni gruntownie w 2006 r. (m.in. wymiana części podwalin, zrębu, odeskowania, pokrycia dachowego i stolarki okiennej). Dzwonnica częściowo remontowana w l. 80. XX w. (po wycięciu okna dolna kondygnacja zamieniona na salę katechetyczną).

Opis

Cerkiew usytuowana w północnej części wsi, orientowana. Wzniesiona na trójdzielnym planie składającym się z kwadratowej nawy, nieco węższego, kwadratowego babińca od zachodu oraz prostokątnego, zamkniętego trójbocznie, prezbiterium z przylegającymi po bokach kwadratowymi zakrystiami. Nawa, prezbiterium i babiniec równej wysokości, nakryte wydłużonymi, ośmiopołaciowymi kopułami z latarniami. Kopuły osadzone na wysokich, ośmiobocznych tamburach. Wewnątrz kopuł ośmiopolowe, pozorne sklepienia, w zakrystiach płaskie stropy. Cerkiew drewniana, wzniesiona w konstrukcji wieńcowej z bali sosnowych zwęgłowanych na rybi ogon z ostatkami, podwalina łączona na zamek, ułożona na podmurówce. Dolne partie zrębu nieoszalowane, nakryte zadaszeniem wspartym na rysiach, górne - oszalowane pionowo z listwowaniem. Wejście frontowe poprzedzone otwartym przedsionkiem na słupach, nad którym zadaszony ganek przez całą szerokość babińca. Dachy pokryte blachą. Otwory okienne prostokątne, wielokwaterowe; w tamburze nad prezbiterium od wschodu okulus. Drzwi frontowe dwuskrzydłowe, o dekoracyjnie układanych klepkach nabijanych ćwiekami. Wewnątrz polichromia z 1892 r. i pozostałości wyposażenia z XVIII-XIX w. Dzwonnica wzniesiona na rzucie kwadratu, dwukondygnacyjna, o szerszej dolnej kondygnacji (z wtórnym otworem okiennym) i węższej górnej, w której zamknięte półkoliście otwory dzwonowe. Drewniana, konstrukcji słupowo-ramowej, oszalowana pionowo deskami. Nakryta ośmiopołaciowym dachem ostrosłupowym, pomiędzy kondygnacjami szeroki daszek okapowy; dachy pokryte blachą. Przy cerkwi kamienna figura św. Floriana z 1. poł. XIX w.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 07-04-2015 r.

Bibliografia

  • Górak J., Dawne cerkwie drewniane w  województwie zamojskim, Zamość 1984, s. 13-14.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VIII: Województwo lubelskie, z. 6: Powiat hrubieszowski, Warszawa 1964, s. 1-2.
  • Niedźwiedź E., Niedźwiedź J., Skorniewski M., Kłębek Ł., Dzieje miejscowości gminy Ulhówek powiat tomaszowski, Ulhówek-Zamość 2015, s. 53-58.
  • Żurawicka G., Kuśmierz L., Drewniane budownictwo sakralne: powiat Tomaszów Lubelski, powiat Hrubieszów, Lublin 2008, s. 80-82.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: 1887 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Budynin
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. tomaszowski, gmina Ulhówek
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy