Historia

Istniejący, dawny kościół ewangelicki wzniesiony został w latach 1736-41 lub 1737-51 według planów wrocławskiego architekta Johanna Blasiusa Peintnera, wykonanych w 1732 roku. Budowla zastąpiła wcześniejszą świątynię, będącą w 1731 roku w stanie bliskim ruiny. Parafia ewangelicka istniała w Brzezińce od 1538 roku. Wcześniej kościół i dobra parafialne wzmiankowano po raz pierwszy w 1292 roku. Nowo wzniesiona światynia była prezentem ślubnym ofiarowanym przez hrabiego Baltazara von Promnitz swej żonie Annie Zofii z domu von Erbach, primo voto von Malzan, siostrzenicy i spadkobierczyni właściceli majatku ziemskiego w Brzezińce braci Karola Krystiana i Joachima Wacława von Kospothów. Ostatni z nich założył w 1736 roku fundację na rzecz budowy kościoła.

Pierwotnie bryłę nowej budowli wieńczyła murowana, dwukondygnacyjna wieża z cebulastym hełmem, którą prawdopodobnie zastąpiono w latach 1816-18 obecnie istniejącą, niższą wieżą drewnianą. Wówczas też zapewne wnętrze świątyni przekryto drewnianym stropem, w miejsce wcześniejszego sklepienia. Po 1945 roku świątynię rekatolicyzowano, obecnie jest kościołem filialnym parafii pw. MB Nieustającej Pomocy w Boguszycach. Kościół remontowano w latach 1970-74 (naprawa stropów, więźby dachowej, empor, zastąpienie gontowego pokrycia dachów blaszanymi) i w latach 1983-88 (m.in. wymiana drewnianego stropu na nowy, usunięcie empor bocznych, wymiana posadzki).

Opis

Kościół usytuowany na skraju wsi, na wschód od zespołu pałacowego, otoczony terenem cmentarza wydzielonego murem, którego pierwotny przebieg powtarzał zarys rzutu świątyni. Kościół barokowy, orientowany, murowany, tynkowany, z umieszczoną pośrodku drewnianą, dwukondygnacyjną wieżą zwieńczoną hełmem z latarnią. Założony na planie centralnym w formie czteroliścia przenikającego się z kwadratem. Środkowa partia wnętrza wydzielona czterema, opilastrowanymi filarami, między którymi rozpięte były obiegające wnętrze, drewniane empory (obecnie zachowana empora zachodnia pełniąca rolę chóru muzycznego). Wieża w konstrukcji szkieletowej, oszalowana, dwukondygnacyjna, kwadratowa u szerszej i niskiej nasady, wyżej węższa, ośmiokątna. Dachy dwuspadowe i namiotowe.

Wnętrze świątyni przekryte stropem, doświetlone dwoma kondygnacjami okien, owalnymi w kondygnacji dolnej, większymi i zamkniętymi półkoliście w kondygnacji górnej, w tynkowych opaskach. Z dawnego wyposażenia zachowany barokowy ołtarz główny z 1742 roku (do około 1945 roku z amboną ołtarzową), jedna z empor oraz figuralne płyty nagrobne z piaskowca Hansa von Strachwitza (†1591), Heleny von Kotulinsky (†1626) i Urszuli von Gelhorn (†1690).

Zabytek dostępny.

Oprac. Beata Sebzda, OT NID we Wrocławiu, 17.10.2017 r.