Kościół fil. pw. św. Jana Chrzciciela, Brusiek
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół fil. pw. św. Jana Chrzciciela

Brusiek

photo

Drewniany kościół wzniesiony w XVI-XVII w., zachowany w prawie niezmienionej formie od czasów budowy, jego wnętrze zdobi polichromia szablonowa, malowniczo położony wśród lasu.

Historia

Powstanie kościoła w Bruśku było związane z najstarszą na tym terenie parafią pw. św. Józefa w Sadowie (kościół konsekrowany w 1331 r.), której filią był do 1868 r. Przyjmuje się, że obecnie istniejący kościół wzniesiono na miejscu wcześniejszego ok. poł. XVII wieku. Jednak na podstawie przeprowadzonych w 2009 r. badań dendrochronologicznych datowanie powstania kościoła można przesunąć na kon. XVI w. (ok. 1592/1593) - prezbiterium, nawa, wieża, natomiast wzniesienie zakrystii i przedsionka na lata 1722/1723 i 1811/1812. W 1693 r. we wnętrzu została wykonana dekoracja malarska szablonowa (o czym świadczy napis wyryty na belce nad drzwiami (pn.) do nawy: LORENC GROCHOWSKI MALAR. 1693. W 1930 r. kościół był odnawiany i w tym czasie jego wnętrze ozdobiono nową polichromią szablonową. W 1859 r. kościół podlegał kaplicy zamkowej pw. Wniebowzięcia NMP w Koszęcinie, a od 1959 r. parafii pw. MB Fatimskiej w Kaletach-Drutarni. W ostatnich latach przeprowadzone były prace remontowe (wymiana gontu na elewacjach) przy kościele.

Opis

Kościół położony jest na rozwidleniu dróg - w kierunku wsch. prowadzącej do Kalet i w kierunku zach. do Tworoga, w miejscu, gdzie istniały najstarsze zabudowania wsi, na terenie cmentarza grzebalnego. Kościół orientowany, jednonawowy, jego nawa założona na rzucie zbliżonym do kwadratu z węższym prezbiterium zamkniętym prostą ścianą. Od strony pn. do prezbiterium przylega zakrystia, a do nawy na całej jej długości wąski przedsionek. Od zach. do nawy dostawiono wieżę na planie kwadratu.

Kościół drewniany, nawa, prezbiterium i zakrystia konstrukcji zrębowej, kruchta od pn. konstrukcji szkieletowej, dzwonnica w konstrukcji słupowo-ryglowej. Ściany prezbiterium i nawy obite są gontami, przedsionek gontami i deskami w układzie poziomym, dzwonnica szalowana deskami w układzie pionowym. Kościół nakrywa dwukalenicowy dach - niższy nad prezbiterium, wyższy nad nawą, dwuspadowy, pobity gontem. Dach prezbiterium przechodzi na zakrystię, a dach nawy na przedsionek. W kalenicy nawy znajduje się sześcioboczna wieżyczka na sygnaturkę z latarnią zwieńczoną baniastym hełmem, pobita gontem. Nad wieżą dach namiotowy. Na wszystkich elewacjach okna są drewniane, krosnowe, pojedyncze, zamknięte półkoliście. Główne wejście do kościoła z przedsionka znajduje się w pn. ścianie nawy, wejście to (XVII w.) o ościeżach z grubych słupów, nadprożu wyciętym od dołu łukiem odcinkowym, z zamontowanymi w nich jednoskrzydłowymi drzwiami (XVII w.) konstrukcji deskowo-listwowej z kutymi zawiasami. Wewnątrz nad nawą i prezbiterium są stropy belkowe z pułapem dolnym, nad przedsionkiem brak stropu. Przy ścianie zach. nawy jest chór muzyczny wsparty na jednym słupie. Strop prezbiterium, nawy i parapet chóru muzycznego pokrywa szablonowa dekoracja malarska z ok. 1930 r. (szczątkowo zachowany fragment pierwotnej polichromii odsłonięto na ścianie zach.), odnawiana i uzupełniana w latach 70. XX wieku. Wyposażenie wnętrza bardzo skromne, składa się z neogotyckiego ołtarza głównego z 4. ćw. XIX w. i neogotyckiej drewnianej chrzcielnicy z 1892 roku.

Obiekt dostępny dla zwiedzających po powiadomieniu ks. proboszcza z parafii pw. Matki Boskiej Fatimskiej w Kaletach-Drutarni.

Oprac. Aleksandra Bednarska, OT NID w Katowicach, 27-11-2015 r.

Bibliografia

  • Badania konserwatorskie polichromii kościoła filialnego pw. Św. Jana Chrzciciela, oprac. Baścik J., Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Częstochowie.
  • Ekspertyza dendrochronologiczna, Brusiek, pow. lubliniecki, kościół filialny p.w. św. Jana Chrzciciela, oprac. Konieczny A., 2009, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Częstochowie.
  • Karta ewidencyjna, Kościół fil. pw. św. Jana Chrzciciela w Bruśku, oprac. Gajda Ł., 1992, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Częstochowie.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 6: Województwo katowickie, z. 8: Powiat lubliniecki, Warszawa 1960, s. 5-6.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1592 - 1593
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kościelna , Brusiek
  • Lokalizacja: woj. śląskie, pow. lubliniecki, gmina Koszęcin
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy