Kościół parafialny pw. św. Mikołaja, Bonikowo
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. św. Mikołaja

Bonikowo

photo

Kościół jest ciekawym przykładem osiemnastowiecznego sakralnego budownictwa drewnianego w Wielkopolsce. W jego wnętrzu zachowało się cenne wyposażenie z XVIII w. Na uwagę zasługuje polichromia Teodora Szukały z 1971 r.

Historia

Bonikowo po raz pierwszy wzmiankowane było w 1310 r. Pierwotny kościół istniał tu już w 1419, parafia poświadczona w 1580 r. W 1610 r. istniał drewniany kościół, który podupadł i został przekazany przez Jana Kazimierza mansjonarzom z Kościana. W 1666 r. parafię włączono do kolegium mansjonarzy w Kościanie, którzy w 1785 r. wznieśli obecny kościół. Restaurowany na przełomie XIX i XX w.. Podczas rozbudowy w 1899 r. prawdopodobnie dobudowano zakrystię i kruchtę. Polichromia z 1971 r. wykonana przez Teodora Szukałę.

Opis

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja w Bonikowie położony jest na nieregularnej parceli przylegającej od południa do granic zespołu parkowego. Jest on budowlą drewnianą, jednonawową, konstrukcji słupowo-ramowej, wypełnionej cegłą, oszalowany. Nie jest orientowany, prezbiterium zwrócony jest na zachód. Kościół po przebudowie ok. 1899 r. posiada pewne cechy stylowe charakterystyczne dla neogotyku: łuki ostre w otworach okiennych i drzwiach, trójkątny szczyt kruchty, trójkątne wystawki i skromną nie barokową wieżyczkę na sygnaturkę. Prezbiterium mniejsze od nawy, zamknięte trójbocznie, po bokach posiada od północy kaplicę a od południa zakrystię. Pod całością ceglana podmurówka. Do nawy prowadzi kwadratowa kruchta. Nad frontową częścią nawy wznosi się czworoboczna wieża, zwieńczona cebulastym hełmem i latarnią z 1936 r. Kościół pokrywa dach jednokalenicowy (pierwotnie dwukalenicowy), pokryty gontem. Nad kaplicą i zakrystią dachy kryte blachą. Nad prezbiterium nietypowo umieszczona kwadratowa wieżyczka na sygnaturkę, zwieńczona daszkiem namiotowym. Wewnątrz ściany otynkowane. Nawa i prezbiterium nakryte wspólnym płaskim stropem. Chór muzyczny wsparty na dwóch słupach z parapetem z wystawką w części środkowej. Między nawą a prezbiterium znajduje się profilowana belka tęczowa z barokowym krucyfiksem. Na uwagę zasługuje manierystyczny ołtarz główny z lat 1620-30 z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Śnieżnej z klęczącą figurą duchownego donatora z ok. 1621 r. W ołtarzu znajduje się późnobarokowe tabernakulum i mensa z datą 1787. Ołtarz boczny zmontowany został z elementów figuralnych i ornamentalnych z ok. 1720-30 r., z rzeźbą św. Mikołaja z 2 poł. XVIII w. w polu centralnym. Chrzcielnica w formie pnia drzewa palmowego z rzeźbą pelikana karmiącego pisklęta pochodzi z ok. 1700 r. Cennym zabytkiem jest też gotycko-renesansowy krucyfiks z poł. XVI w. oraz barokowa rzeźba Matki Boskiej Bolesnej z 1 poł. XVIII w. Polichromia z 1971 r. wykonana przez Teodora Szukałę (wg projektu Teodora i Stanisława Szukałów). Teren dawnego cmentarza przykościelnego otacza z trzech stron ogrodzenie murowane z cegły, na ażurowym cokole rozmieszczone regularnie ceglane słupki zwieńczone daszkami czterospadowymi, pomiędzy nimi współczesne kraty metalowe. Od strony parku siatka. Od wschodu brama z furtką boczną, murowana, z metalową kratą. Na terenie przykościelnym figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem z pocz. XX w. oraz nagrobki, m.in. zasłużonej rodziny Chłapowskich. Od strony prezbiterium znajduje się grobowiec Alfreda Chłapowskiego, ostatniego właściciela Bonikowa i jego rodziny. Alfred Chłapowski, minister rolnictwa w rządzie Wincentego Witosa oraz ambasador Polski w Paryżu został zamordowany przez hitlerowców 19 lutego 1940 r. w więzieniu w Kościanie.

Obiekt dostępny z zewnątrz. Msze św. w niedziele: godz. 8.00, 10.00, 11.30, w dni powszednie: godz. 18.30 (17.00 w okresie zimowym), w święta w dni pracy: godz. 9.30, 18.30, biuro parafialne: czynne przed i po Mszy św.

Oprac. Beata Marzęta, OT NID w Poznaniu, 17-11-2015

Bibliografia:

  • Brykowski R., Wielkopolskie Kościoły Drewniane, Poznań 2001; str. 133
  • Drewniane kościoły Wielkopolski, Poznań 2004, s. 24
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. V, z. 25, s. 9-11
  • Łukaszewicz J., Opis historyczny kościołów parochialnych w dawnej dyecezyi poznańskiej, t. II, Poznań, 1858, s. 197198
  • Zgodziński B., Województwo leszczyńskie, Poznań 1989, str. 132-133

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1785 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Bonikowo 27
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. kościański, gmina Kościan
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy