Kaplica-pustelnia św. Rozalii na Puszczy, Barwałd Górny
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kaplica-pustelnia św. Rozalii na Puszczy

Barwałd Górny

photo

Kaplica z pustelnią jest obiektem mocno powiązanym z lokalnymi wydarzeniami historycznymi, zbudowanym z zastosowaniem indywidualnych rozwiązań architektonicznych. Ze względu na swoje szczególne położenie zespół ma znaczne walory krajobrazowe.

Historia

Kaplica z pustelnią św. Rozalii zbudowana została prawdopodobnie na przełomie XVIII/XIX w. Istnienie obiektu potwierdza austriacki plan katastralny z 1845 r. Wzniesienie pustelni mogło być związane z grasującą w tym czasie w okolicach Barwałdu epidemią, przed którą miała chronić mieszkańców właśnie Rozalia uważana za świętą strzegącą od zarazy. Pustelnia powstała na trasie wędrówek pielgrzymów z terenów ziemi oświęcimskiej i wadowickiej do sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej. W okresach kiedy pielgrzymowanie było zakazane przez zaborcze władze austriackie do pustelni przybywali indywidualnie pątnicy i stąd już w zorganizowanych grupach wyruszali do pobliskiej Kalwarii, zabierając przechowywane w pustelni krzyże i rekwizyty pielgrzymkowe. W części mieszkalnej budynku przebywali stale pustelnicy, a w kaplicach odbywały się nabożeństwa dla okolicznych mieszkańców. Ostatnią pustelnicą była Zofia Owsianka, która zmarła w tym miejscu w 1978 r. Kaplica jest obecnie obiektem filialnym parafii Miłosierdzia Bożego w Barwałdzie Górnym włączonym do kultu. Zabytek znajduje się w dobrym stanie. Pustelnia remontowana była na początku XX w. (być może właśnie wtedy wyburzono ścianę pomiędzy kaplicami), w latach 60. XX w. i po 2000 r.

Opis

Kaplica z pustelnią znajduje się we wschodniej, górzystej części Barwałdu Górnego przy drodze prowadzącej przez przysiółek Puszcza i las na górze Żar (530 m n.p.m.) do Kalwarii Zebrzydowskiej. Kaplica zbudowana została z drewna z zastosowaniem konstrukcji zrębowej. Jest to obiekt na planie prostokąta, o prostopadłościennej bryle, od frontu z wydatnym, nadwieszonym podcieniem wspartym na słupach, nakryty dachem półszczytowym z dachówki ceramicznej, z sześcioboczną wieżyczką na sygnaturkę zwieńczoną ostrosłupowym hełmem, na kalenicy. Oryginalna stolarka drzwiowa i okienna ma ozdobne okucia kowalskiej roboty. Wnętrze podzielone jest na kaplicę (pierwotnie były to dwie kaplice) i dwupomieszczeniowe mieszkanie pustelnika. Na ścianach zachowały się fragmenty polichromii z 3 ćwierci XIX w. złożonej z motywów geometrycznych i roślinnych, a deskowe stropy ozdobione są dekoracją malarską złożoną z motywów roślinnych i figuralnych (m.in. widnieje tu portret papieża Piusa IX). Najcenniejsze zabytki w kaplicy to dwa duże obrazy barokowe z 1746 r., „Hołd Trzech Króli” i „Narodzenie Chrystusa”. Do wyposażenia należą też m.in. dwa drewniane, eklektyczne ołtarze z obrazami Matki Boskiej i św. Rozalii oraz liczne obrazy i litografie z XIX i 1. poł. XX w. Wyposażenie części mieszkalnej budynku stanowią proste, drewniane meble z XX w. Naprzeciwko kaplicy usytuowany jest kamienny posąg Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej ustawiony na kolumnie, z herbem Leliwa, inicjałami Adama Gołuchowskiego, właściciela Barwałdu Górnego w 1. poł. XVIII w. i datą „1745” na postumencie.

Zabytek dostępny.

Oprac. Tadeusz Śledzikowski, OT NID w Krakowie, 31.10.2014 r.

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie, oprac. Szablowski J, Warszawa 1953, s. 458.
  • Natanek P., Informator Archidiecezji Krakowskiej 2000. Parafie i kościoły, Kraków 2001, s. 237.
  • Studnicki G., Barwałd. Parafia i kościół św. Erazma, Barwałd-Wadowice 1995.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony, Kalwaria Zebrzydowska 2000, s. 293-295.
  • Karta ewidencyjna, Barwałd Górny. Pustelnia św. Rozalii z kaplicami, oprac. Tadeusz Śledzikowski, Kraków 1993, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: XVIII/XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Puszcza naprzeciwko nr 67, Barwałd Górny
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy