Drewniana architektura sakralna w województwie świętokrzyskim
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
Drewniana architektura sakralna w województwie świętokrzyskim

kolekcja

Drewniana architektura sakralna w województwie świętokrzyskim

34

Drewniana architektura sakralna w województwie świętokrzyskim

Budownictwo drewniane jest nieodłącznym elementem polskiej wsi. Niezwykła malowniczość, integracja z krajobrazem i prostota formy drewnianych świątyń województwa świętokrzyskiego urzeka, dając poczucie zetknięcia się ze światem, który przeminął.

Architektura drewniana z uwagi na powszechną dostępność budulca i łatwość obróbki była nieodłącznym elementem historycznego krajobrazu kulturowego Polski. Drewniana architektura sakralna w województwie świętokrzyskim ogranicza się do kościołów katolickich. Nie było tu nigdy drewnianych cerkwi, a nieliczne drewniane synagogi nie zachowały się do naszych czasów. Drewniane świątynie katolickie na tym terenie nie prezentowały też tak dużej różnorodności pod względem formy i techniki budowy, jak kościoły w innych regionach kraju. W przeważającej mierze były to budowle o cechach archaicznych, wywodzących się jeszcze z gotyku, wzbogacone w XVIII w. o barokowe detale architektoniczne. Pod względem układu przestrzennego składały się najczęściej z prostokątnej nawy oraz węższego od niej, zamkniętego trójbocznie prezbiterium oraz zakrystii, a także dobudowywanych w późniejszych okresach krucht przed wejściami. Dominowały kościoły zbudowane w technice zrębowej, w charakterystycznym dla Małopolski systemie więźbowo-zaskrzynieniowym lub w młodszych okresach z oddzielnymi dachami nad nawą i prezbiterium.

Najstarsze zachowane drewniane kościoły w województwie datowane są na XV oraz XVI w. Należą do nich obiekty w Zborówku, Chotelku Zielonym, Glinianach i być może w Strzegomiu. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje kościół w Zborówku, jedna z najstarszych świątyń drewnianych w Polsce (1459 r.), oraz trójnawowy kościół w Strzegomiu. Najliczniejsze są jednak świątynie barokowe, wśród których na uwagę zasługuje bazylika z transeptem w Mnichowie, stanowiąca wybitny przykład adaptacji w drewnie formy architektonicznej typowej dla architektury murowanej. Świątynie z XIX i XX są zdecydowanie mniej liczne. Warto jednak wspomnieć o zbudowanych na planie ośmioboku kaplicach w Bliżynie i w Mroczkowie oraz wzniesionym w „stylu zakopiańskim” kościele z Kielc- Białogonu.

Obiekty z kolekcji
photo

Kościół par. pw. św. Idziego Opata

Zborówek

photo

Kościół fil. pw. św. Stanisława biskupa

Chotelek

photo

Kościół par. pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika

Gliniany

photo

Kościół par. pw. Matki Boskiej Bolesnej i św. Andrzeja

Strzegom

photo

Zespół kościoła par. pw. św. Bartłomieja

Stradów

photo

kościół parafialny pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny

Niekrasów

photo

kościół cmentarny pw. św. Leonarda

Busko-Zdrój

photo

kościół parafialny pw. św. Katarzyny i św. Stanisława Kostki

Kleczanów

photo

Kościół par. pw. św. Szczepana Diakona i Męczennika

Mnichów

photo

Kościół par. pw. św. Mikołaja Biskupa

Gierczyce

photo

kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny

Chomentów

photo

kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła

Bebelno-Wieś

photo

Zespół kościoła par. pw. Wszystkich Świętych

Cudzynowice

photo

Zespół kościoła par. pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny

Obiechów

photo

Zespół kościoła par. MB Częstochowskiej

Kossów

photo

kościół parafialny pw. św.św. Piotra i Pawła

Rembieszyce

photo

Kaplica pw. św. Barbary i Rocha

Bliżyn

photo

Zespół kaplicy dworskiej

Bliżyn

photo

Zespół kościoła par. pw. Przemienienia Pańskiego

Kielce

photo

zespół kościoła parafialnego pw. św. Stanisława

Świniary

photo

kościół parafialny pw. św. Stanisława

Rakoszyn

photo

zespół kościoła parafialnego pw. św. Małgorzaty

Gorzków

photo

zespół kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia NMP

Topola

photo

kaplica pw. Matki Boskiej Pocieszenia

Kielce

photo

kościół filialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej

Kielce

photo

kaplica pw. św. Józefa Robotnika

Wola Kopcowa

photo

kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca

Lipa

photo

kościół parafialny pw. św. Teresy

Stodoły-Wieś

photo

zespół kościoła parafialnego pw. Zaślubin NMP

Ruda Kościelna

photo

zespół kościoła parafialnego pw. św. Jakuba Apostoła

Probołowice

photo

kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej

Radkowice

photo

kaplica pw. św. Zofii

Rataje

photo

kapliczka pw. św. Jana Nepomucena

Wąchock

photo

kaplica pw. Zesłania Ducha Świętego

Roztylice